20 y?l süren davalar tarihe kar??acak

B?NGÖL Üniversitesi'nde düzenlenen 'Anayasa Yarg?s? ve ?nsan Haklar?' konferans?nda konu?an Anayasa Mahkemesi Ba?kan Vekili Prof

B?NGÖL Üniversitesi'nde düzenlenen 'Anayasa Yarg?s? ve ?nsan Haklar?' konferans?nda konu?an Anayasa Mahkemesi Ba?kan Vekili Prof. Dr. Engin Y?ld?r?m, "Adalet Bakanl??? yeni bir uygulama ba?latm?? ve belli davalara süre getirmi?. Yani 20 y?l, 30 y?l, 50 y?l süren davalar art?k tarihe kar??acak.

Benim 9 y?ll?k Anayasa Mahkemesi deneyimimde 56 y?ll?k tapu davas? gördüm. Ben 52 ya??nday?m. Ben do?madan ba?lam?? dava bir iki y?l önce sonuçlanm??" dedi.Bingöl Üniversitesi taraf?ndan düzenlenen 'Anayasa Yarg?s? ve ?nsan Haklar?' konferans? Anayasa Mahkemesi Ba?kan Vekili Prof. Dr. Engin Y?ld?r?m, Cumhuriyet Ba?savc?s? Fatih Çoban, Bingöl Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. ?brahim Çapak, ö?renciler ve çok say?da davetli kat?ld?. Konferansa konu?mac? olarak kat?lan Anayasa Mahkemesi Ba?kan Vekili Prof. Dr. Engin Y?ld?r?m, anayasa yarg?s?n?n dünyadaki maceras?n?n 1803 y?l?nda Amerika Birle?ik Devletleri'nde ba?lad???n? söyledi.

Konferansta, çe?itli ülkelerin anayasa yarg?s?ndan örnekler sunan Y?ld?r?m, ?unlar? söyledi:"Amerika Birle?ik Devletleri ba??ms?zl???n? ilan ettikten sonra ilk yap?lan i?lerden biri yüksek mahkeme kurmak olmu?. Anglosakson dedi?imiz ?ngiliz ve Amerikan sisteminde yüksek mahkeme dedi?imiz yap?lar, bizdeki Anayasa Mahkemesi, Yarg?tay, Dan??tay mahkemelerinin i?lerini yerine getiren mahkemeler. Bu yüksek mahkeme 1803'te kuruluyor. Bunun bir yarg?c? var. Bu yarg?ç önüne gelen bir konuda, o konuyla ilgili yasan?n Amerikan Anayasas?na ayk?r? olup olmad???na denetleme yetkisinin oldu?unu söylüyor ve bu ?ekilde dünyada anayasa yarg?s? ba?lam?? oluyor.

Çok uzun y?llar boyunca tüm dünyada anayasa yarg?s?, t?rnak aç?yorum burada tuhaf bir ?ekilde, Amerika'ya özgü olarak alg?lan?yor. ?lk defa 1920 y?l?nda Avusturya'da ünlü bir hukuk filozofunun da etkisiyle anayasa mahkemesi isminde bir mahkeme kuruluyor. Yani anayasa yarg?s?n?n ba?lang?c? Amerika'da ama anayasa mahkemesi olarak ayr? bir mahkemenin kurulmas?, kanunlar?n anayasaya uygun olup olmad???n? denetleyen bir mahkemenin ba?lang?c? 1920 Avusturya'd?r. 2. Dünya Sava?? öncesinde Avusturya d???nda Çekoslovakya ve daha sonra bir iki Avrupa ülkesinde anayasa mahkemeleri kuruluyor. Fakat bunlar o dönem itibariyle pek i?lev görmemi?ler. Zaten i?levlerini tam yerine getiremedikleri, totaliter sa? siyasi iktidarlar?n ba?a gelmesiyle Almanya, Avusturya ve birkaç ülkede daha belirgin bir ?ekilde görülüyor.

Dikkat ederseniz anayasa mahkemelerinin ilk kuruldu?u ülkeler fa?ist ve diktatör deneyimi ya?am?? ülkelerdir. Türkiye'de anayasa mahkemesi 1962'de göreve ba?lam??. Dolay?s?yla çok önemli bir tecrübesi var. Tabi verdi?i kararlar gerek geçmi?te, gerek günümüzde ve muhtemelen gelecekte de tart???lacakt?r. Çünkü hassas kararlar ço?u zaman önüne gelmekte ve bu konular hakk?nda karar vermektedir. Toplumun farkl? kesimleri de bu kararlar? ele?tirebilmektedir. Kararlar? da ele?tirmek herkesin en do?al hakk?d?r."Anayasa Mahkemesi'nin Türkiye'deki görevlerine de de?inen Y?ld?r?m, "Anayasa Mahkemesi'nin 12 Eylül 2010'da kabul edilen anayasa referandumundan önce yapt??? i? belliydi. ?ptal davas?, itiraz davas?, siyasi parti kapatma davalar?, siyasi parti mali denetimleri, yüce divan yarg?lamalar?, milletvekilli?i dü?ürülmeleri gibi konularla ilgileniyordu. Bu konular hala var. Hala Anayasa Mahkemesi'nin yetkileri aras?ndad?r. Bir siyasi parti mahalli denetimi biraz de?i?ti.

Buna ilaveten 2010 referandumunda kabul edilip 2012 y?l?ndan itibaren yürürlü?e giren bireysel ba?vuru hakk?d?r. Daha do?ru bir tabir ile teknik ad?yla anayasa ?ikayetidir" diye konu?tu.

'20-30 YIL SÜREN DAVALAR ARTIK TAR?HE KARI?ACAK'

Anayasa Mahkemesi'nin ciddi bir ihlal oran?yla çal??t???n?, en büyük oran?nda da adil yarg?lanma hakk?yla ilgili dosyalar oldu?unu belirten Y?ld?r?m, uzun süren davalar?n tarihe kar??aca??n? söyledi. Y?ld?r?m, "Verilen ihlal kararlar?n?n neredeyse üçte ikisi adil yarg?lanma hakk?yla ilgilidir yani makul sürede yarg?lanma hakk?. Adalet Bakanl??? yeni bir uygulama ba?latm?? ve belli davalara süre getirmi?. Muhtemelen önümüzdeki zaman diliminde bu sorun a??lacak. Yani 20 y?l, 30 y?l, 50 y?l süren davalar art?k tarihe kar??acak. Benim 9 y?ll?k Anayasa Mahkemesi deneyimimde 56 y?ll?k tapu davas? gördüm. Ben 52 ya??nday?m. Ben do?madan ba?lam?? dava bir iki y?l önce sonuçlanm??. Hakikaten demokratik hukuk devletinde, hele hele teknolojik imkânlar?n çok geli?ti?i bir dönemde böyle uzun davalar?n tarih olmas? laz?m" dedi.