#AkademisyeneSor projesi’nin yeni konu?u Ersin Kalayc?o?lu
Sabanc? Üniversitesi Endüstri Mühendisli?i 4
Sabanc? Üniversitesi Endüstri Mühendisli?i 4. s?n?f ö?rencisi Merve Üre ile Yönetim Bilimleri Fakültesi 4. s?n?f ö?rencisi Ecem Dinçdal’?n ortakla?a yürüttükleri #AkademisyeneSor projesi’nin yeni konu?u Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi Ö?retim Üyesi Ersin Kalayc?o?lu oldu.
Sabanc? Üniversitesi Instagram hesab?nda konuk ö?retim üyesinin tan?t?lmas?n?n ard?ndan, ö?rencilerden gelen sorular?n yöneltildi?i #AkademisyeneSor projesinde, Merve Üre ve Ecem Dinçdal yapt?klar? röportajlar ile ayn? zamanda Sabanc? Üniversite’nin de?erlerini de tan?tmay? amaçl?yor.
#AkademisyeneSor videolar?n? Instagram hesab?m?zdan izleyebilir, ö?retim üyelerimize merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.
Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi Ö?retim Üyesi Ersin Kalayc?o?lu'na #AkademisyeneSor projesi kapsam?nda yöneltilen soru ve cevaplar? merak ediyorsan?z; röportaj?n devam?n? a?a??dan okuyabilir, haberin ilgili Instagram payla??m? için buraya t?klayabilirsiniz.
TBMM ile yapt???n?z çal??madan bahsedebilir misiniz?
Benim doktora tezimin konusu Büyük Millet Meclisi yasama davran??? üzerine yo?unla?t?. Özellikle 1970’lerin ba??na kadar dünyada yap?lan ara?t?rmalar demokrasinin temelde varsayd??? halktan kaynaklanan taleplerin, yasama organ?na iletilip, yasama organ? vas?tas?yla kamu politikalar?na dönü?türülmesi veya yasalara dönü?türülmesi sürecinin pek de i?lemedi?ini gösteriyordu. Onun üzerine, TBMM’nin de içinde oldu?u dünyadaki yasama organlar?n?n ve yasama i?levinin içeri?inin ne oldu?u ve ne tür bir amaca hizmet etti?i sorgulanmaya ba?lanm??t?. O çerçevede bir doktora tezi çal??mas?nda TBMM’den ve seçmenin yasama süreci hakk?ndaki tutum e?ilim ve davran??lar?ndan toplanm?? verileri kulland?m.
Verilerin toplanmas?nda Prof. ?lter Turan’?n ba?kanl???nda bir bilim adamlar? heyeti çal??m??t?. Ben o zaman doktora ö?rencisi olarak kenar?ndan kö?esinden o projeye kat?lm?? bulunuyordum; dolay?s?yla verileri ben tek ba??ma toplamad?m. Prof. Turan toplanm?? olan verileri benim kullanmama izin verdi; kendisine müte?ekkirim.
Doktora tezimde, yukar?da ifade etti?im türden halktan gelen taleplerle ?ekillenen bir demokratik sürecin asl?nda Türkiye’de de pek mevcut olmad??? ve sürecin büyük ölçüde tersine i?ledi?ine i?aret eden veriler vard?. Milletvekilleri yapm?? olduklar? çe?itli giri?imler, etkinlikler, seçmenlerle olan temaslar ve seçmenlerin belli konulardaki duyarl?l?klar?n?n içinden baz?lar?n? seçerek ön plana ç?karmalar? suretiyle hem temsili hükümetin çal??malar?n? kolayla?t?rd?klar?n? hem de uzun dönemde demokrasinin yerle?mesinde etkili olduklar?n? görgül (empirical) olarak saptama f?rsat? buldum. Onun için o tarihte bu bulgular kar??la?t?r?lmal? siyaset bilimi yaz?n?na katk? olarak kabul edildi. Ben de doktoram? böylece tamamlam?? oldum.
Sonra, 1984 ve 1988 senelerinde yeni anayasaya göre çal??an Meclis’in kurulu? ve geli?imini ara?t?ran çal??malar yapt?m. Türkiye’de 1982’de siyasal rejim de?i?ti. Nispi temsile dayal? Meclis ve onun içinde çal??t??? liberal demokratik yap?dan, yürütme a??rl?kl? ve yürütme hegemonyas?nda i?leyen ve siyasal hayatta Meclis’in daha geri planda oldu?u ve daha çok ço?unlukçu espride çal??an bir yap?ya dönü?tü?ü bir uygulamaya geçildi. Ben buna yar? parlamenter siyasal rejim demeyi tercih ediyorum. O çerçeve içerisindeki Meclis’in i?levinin ne oldu?unu ve 1970’lerdeki türden faaliyetlerine devam edip etmedi?ini saptamaya çal??t?m.
Ayn? zamanda Meclis içindeki normlar?n olu?mas? ve bunlar?n Meclis’teki milletvekillerinin davran??lar?n? ?ekillendirmesi ne tür bir i?levi oldu?unu anlamaya gayret ettim. Onun için de daha de?i?ik yap? ve süreçleri gözlemlemeye ba?lad?m. Örne?in, Millet Meclisindeki kavgalar? ara?t?rd?m. Bu husus meslekta?lar?m?z?n ilgisini çekmeyen bir aland?, ancak ?çtüzük’te yeri olmayan davran??lar? olarak ?çtüzük ihlallerinin incelenmesi Meclis’in kurumsalla?ma a?amas? için önemli bir gösterge olu?turaca??ndan, Meclis’teki kavgalar?n içeri?i, s?kl???, kimler taraf?ndan yap?ld??? gibi bilgilerin önemine i?aret etmi? oldum.
Temel itibariyle kurumsalla?mam?? bir yasama organ?n?n temel özelliklerinden birisinin ?çtüzü?ün yasaklad??? davran??lar?n, özellikle fiziksel çat??ma ve kavgalar?n yasama faaliyetinde bulunmay? zorla?t?rd???n? ve özellikle duygusal içerikleri ve ideolojik bak?m?ndan önemli olan ve ç?kar farkl?l?klar? içeren konularda, çat??man?n kurumsal bir çerçeve içerinde kalamad???n? saptam?? oldum. Dolay?s?yla siyasal temsil odakl? ara?t?rmalar?m 1970’lerin ba??ndan 90’lara kadar devam etti. Bu arada bir yandan yürütmekte oldu?um siyasal kat?lma a??rl?kl? çal??malara ve özellikle seçmen davran???na 1990’dan sonra a??rl?k vermeye ba?lad?m.
Amerika’ya gitmenizde ne etkili oldu? Sizi en çok zorlayan neydi?
1969-1970 akademik y?l?nda ?stanbul Üniversitesi ?ktisat Fakültesinde lisans e?itimime ba?lad?m. 3. s?n?fa geçti?imizde bize doktora programlar?na kat?l?p akademik hayata girme hususunda kendimizi deneme veya s?nama imkân? veriliyordu ?ktisat Fakültesi’nde o tarihte. Dolay?s?yla 1971’de doktora s?navlar?na girdim. Doktora programlar?na girmek için aç?lan s?navlara girdim, kazand?m ve doktora program?na ba?lad?m. Bu dönemde takip etti?im Siyaset Bilimi seminerlerinde ba?ar? kazan?nca, bu alanda doktora yapabilecekmi?im gibi bir hisse kap?ld?m. Dolay?s?yla, bu konuda bana e?itimi en iyi verebilecek program? aramaya ba?lad?m.
?stanbul Üniversitesi ?ktisat Fakültesi’nin The University of Iowa ile ili?kileri vard?. Oradan gelmi? olan ö?retim üyeleri baz? derslere de girmekteydiler, onlar da benim performans?m? biliyorlard?. The University of Iowa’ya ba?vurdu?umda, bu olgu da bir kolayl?k olu?turmu? olacak ki bana burs verdiler. Indiana ve Pennsylvania Üniversiteleri’ne de kabul almama kar??n, burs olana?? daha iyi olan The University of Iowa’ya gitmeyi tercih ettim. The University of Iowa ayn? zamanda yasama meclisleri üzerinde uzmanla?m?? bir konumdayd?. Amerika’da bu konuda en yo?un çal??an Bölüm ve Doktora Program? The University of Iowa’dayd?. Dolay?s?yla bana çok yararl? oldu. Belli bir alanda baya?? bir uzmanl??? k?sa bir sürede edinmemi sa?lad?.
Çal??ma alan?n?za nas?l karar verdiniz?
Siyaset bilimi konusuna yönelmemde Türkiye’nin ko?ullar?n?n etkisi olmu?tu; çünkü ben ?ktisat Fakültesi’nde okuyordum. Birinci senenin sonunda ?ktisat Fakültesi’nde o tarihte ö?renciler çe?itli ?ubelere ayr?l?yordu. O ?ubeler içerisinde hangisini seçece?ime o günün ko?ullar? içerisinde Türkiye’deki gündeme çok a??rl?kla oturan siyasal olaylar yön verdi diyebilirim. Onlar hakk?nda zaten bir hayli okumaya ba?lam??t?m, bunlar? daha sistematik yapay?m diye Siyaset Bilimi ve ayn? zamanda ?statistik ?ubesine kaydoldum. Dolay?s?yla ?ktisat ana dal, Siyaset Bilimi ve ?statistik yan dal a??rl?kl? bir lisans program?na devam ettim. Doktora program?n? da seçerken zaten ayn? alan? seçtim.
Bir demokraside siyasal kuramlar?n önemi sizce nedir?
Demokraside siyasal kuramlar?n do?rudan do?ruya bir önemi yok; demokrasinin hayata geçirilmesinden çok demokrasinin çal??mas?nda esas itibariyle demokrasiyi yönetecek olanlar?n bilimsel bulgulara ne derece önem verecekleri ve onlardan ne derece yararlanarak ülkeyi yönetmek istemeleriyle ilgili olarak siyaset bilimi ara?t?rmalar?n?n ve kuramlar?n?n önemi var. E?er bu konuda yap?lmakta olan ara?t?rmalardan faydalan?p demokrasinin kalitesini yükseltmek istiyorlarsa, Siyaset Biliminin ara?t?rmalar?n?n ciddi önemi olmaktad?r.
Yapt???n?z ara?t?rmalardan da yola ç?karak, sizce Türkiye’deki demokraside en büyük eksiklik nedir?
?u anda Türkiye demokrasi standartlar? aç?s?ndan çok ciddi sorunlar içerisinde, kar??la?t?rmal? siyasal ara?t?rmalarda 2016’dan itibaren yani son 3 senedir Türkiye ne demokrasi ne de otoriter olmayan bir “melez rejim” olarak kabul ediliyor. Ne demokrasi, ne de otoriter bir rejim; ikisi aras?nda ne tarafa kayaca?? üzerinden birtak?m tart??malar?n yürütüldü?ü bir ülke. O yüzden sorun olarak bakt???m?zda çok ciddi sorunlar var. Bir tanesi belki de en ciddisi, çal??makta olan rejimin ve rejim uygulamalar?n?n dayand??? temeller üzerinde genel bir uzla?ma olmamas?. Özellikle siyasal seçkinler diyece?imiz Türkiye’yi yönetmekte ön planda olanlar?n nas?l bir demokrasi olmam?z, demokrasi olup olmayaca??m?z konusunda temel bir uzla?? sa?layabilmi? olmad???n? görüyoruz.
En büyük demokrasi kalitesi sorunumuz bu gibi görünüyor. Bu uzla?ma olmad???nda demokrasi d???na kolayca savruluyoruz. Demokratikle?meye Samuel Huntington’un ?kinci Dalga diye adland?rd??? süreçte 1940’larda ba?lad?k. ?kinci dalgan?n önde gelen ülkelerindeydik.
Dalgan?n alt?nda kald?k, çöktük ondan sonra 1960’dan sonra yeni çabalarla düzeltmeye ba?lad?k, ama büyük bir siyasal ve ekonomik istikrars?zl?k ve sorun yuma??na dola?arak 1980’de demokrasi tekrar çöktü. 1980’lerde demokrasinin Üçüncü Dalgas? tekrar yay?lmaya ba?lad?. Biz de o dalgayla birlikte tekrar yükselmeye çal??t?k. Ancak demin söyledi?im nedenler dolay?s?yla belli temeller, anayasa, siyasal yasalar üzerinde anla?ma yapamad???m?z ve onlar?n gerektirdi?i norm, gelenek ve al??kanl?klar? geli?tiremedi?imiz için ülkemizin kar?? kar??ya kalm?? oldu?u sorunlar? çözemeyip, daha da a??rla?t?rarak yine demokrasiyi çökerttik.
Sabanc? Üniversitesi’ne ba?l? olan ?stanbul Politikalar Merkezi’nden ve burada yapt???n?z çal??malardan bahsedebilir misiniz?
?stanbul Politikalar Merkezi (IPM), Profesör Dr. Üstün Ergüder taraf?ndan, onun liderli?inde 2000’li y?llar?n ba??nda kuruldu. Amac? akademisyenler, bürokratlar, i? çevreleri, sivil toplum kurulu?lar? aras?ndaki kopukluklar? gidermek diye ifade edilebilir. Çünkü o tarihte yeni yeni sivil toplum kurulu?lar? geli?mekteydi ama bunlarla, üniversitelerde yap?lan ara?t?rmalar?n ayn? zamanda üniversite ö?retim üyeleriyle bürokrasi ve i? çevrelerinin düzenli ve sürekli ili?ki içinde olmad??? alg?s?na sahiptik.
Bunlar? geli?tirebilmek, birbirleriyle dirsek temas?nda bulunmalar?n? ve birbirlerinin yapt?klar?ndan haberdar olmalar?n? sa?lamak, özellikle kamu politikalar?na yararl? olabilecek ara?t?rmalar?n hem i? çevrelerine hem sivil topluma hem de kamu bürokrasisine hem yerelde (yani ?stanbul’da) hem de ulusal çerçevede (Ankara bürokrasisine) daha kolay ula?t?r?labilece?ini dü?ündük.
Zaman içerisinde ben ve ba?ka üye arkada?lar?m Sabanc? Üniversitesi’nde istihdam edildikten sonra IPM’yi de bu üniversitenin bir parças? haline getirmeyi tercih ettik. Epeyce ara?t?rma, yay?n, konferans, toplant? vs. yap?ld? ve temel itibariyle çal??ma alanlar? saym?? oldu?um çe?itli önemli a?lar? birbiriyle tan??t?rmak, bulu?turmak ve bunlar içerisinden Türkiye’de uygulanabilirli?i olan kamu politikalar?na baz? seçenekler sunmak olarak devam etti.
Yurtd???nda yüksek lisans yapmak isteyen ö?rencilere tavsiyeleriniz neler olur?
Yüksek lisans, do?rudan do?ruya bizim alanlarda, yani sosyal bilimlerde çok önemli bir a?ama de?il. Bunun istisnas? bir tek yönetim bilimleri (??letme) alan?nda, ama siyaset bilimi ya da iktisatta yahut psikolojide yüksek lisans derecesinin fazla bir k?ymeti harbiyesi yok.
Ö?renciler doktoray? hedefliyorlarsa, yüksek lisans derecesi almalar?n? tabii öneririm. Zaten birçok programda yüksek lisans derecesi doktoraya giderken arada belirli bir kredi dolduruldu?unda veriliyor. Onun için ayr?ca özel bir çal??ma yapmalar? gerekmiyor, özellikle ABD’deki üniversitelerde art?k. ?stisnai olarak bazen ö?renciden yüksek lisans tezi yazmas? istenebiliyor. E?er doktora tezini yazaca?? dil olan, genellikle ?ngilizceyi iyi yazam?yorsa, onu geli?tirmesi için ö?renciye yard?m olsun diye yap?lan bir ?eydir bu tür bir ad?m. O nedenle yüksek lisansa yönelmelerini önermem, doktoraya yönelmelerini öneririm.
Doktoraya yöneleceklerse de o alanda uzun bir süre kariyer yapmay?, hayat boyunca s?k?lmadan çal??may?; o konularda ayr?nt?l? dü?ünmeyi ve bunlar? hayatlar?n?n oda??na yerle?tirmeyi göze almalar? gerekti?ini an?msat?r?m. Aksi takdirde ba?ar?l? da olamazlar. Bir ?ekilde doktora derecesi alsalar bile, o alanda kariyerlerinde ba?ar?l? olamazlar. E?er ö?renciler hayatlar?n?n temel tercihi olarak böyle bir büyük at?l?m yapacaklarsa, o zaman iyi doktora programlar?na gitmelerini öneririm. Bunun için yüksek not ortalamas? gerekiyor.
Özellikle Amerika’ya gideceklerse TOEFL, ?ngiltere’ye gideceklerse IELTS gibi baz? yabanc? dil puanlar?n?n çok iyi ve yüksek olmas? gerekiyor; onun için ba?vurmadan önce yabanc? dil bilgilerini, lisans programlar?ndaki not ortalamalar?n? yükseltmek için yo?un ve sistemli çaba göstermelerinin gerekli oldu?unu bilmelerini isterim.
Sizce neden Sabanc? Üniversitesi?
Benim aç?mdan akademik özgürlü?e büyük ölçüde önem veren bir kurum. Dolay?s?yla rahat çal??ma olanaklar? ve sa?lad??? olanaklar?yla Sabanc? Üniversitesi’nde iyi bir çal??ma ortam? buldum ve üretken de oldum. Ö?renciler açs?ndan ?u anda ça?da? bilimsel ve sanat düzeyinde yetkin e?itim veren Türkiye’deki önemli kurulu?lardan bir tanesi Sabanc? Üniversitesi. Dolay?s?yla iyi bir e?itim almak istiyorlarsa, kendilerini gelece?e haz?rlamak istiyorlarsa, bunu olabildi?ince akademik özgürlüklerinin oldu?u bir akademik kurumda yapmak istiyorlarsa, Sabanc? Üniversitesi’ni seçmelerini öneririm.