Anne-babalar ö?retmenler mutlaka okuyun

”Türkiye’de çocuklar?n yakla??k yüzde 19’unun yani her be? çocuktan birinin okullarda akran zorbal???na maruz kald??? belirtiliyor

”Türkiye’de çocuklar?n yakla??k yüzde 19’unun yani her be? çocuktan birinin okullarda akran zorbal???na maruz kald??? belirtiliyor.

Bana vuruyor, itiyor ve rahats?z ediyorlard?. Kendimi korumak için sald?rmay? ö?rendim.” “S?n?f arkada?lar?m benim d???mda herkesin Instagram’daki resmini be?eniyor, d??lanm?? hissediyorum.” “Annem okulda etek giymemi istiyor ama ben istemiyorum. Çünkü merdivenlerden foto?raf çekiyorlar. Bu konuda en büyük i? ö?retmenlere ve ailelere dü?üyor.

Uzmanlar, “Akran zorbal???n?n panzehiri sosyal destektir” uyar?s?nda bulunuyor. Zorba da çocuk, ma?dur daAKRAN zorbal???, çocuklar aras?ndaki önemli sorunlardan biri. Sadece fiziksel de?il, sözlü, duygusal, cinsel olarak da ya?anabiliyor. Ekonomik ??birli?i ve Kalk?nma Örgütü’nün (OECD) verilerine göre, Türkiye’de ergenlerin yakla??k yüzde 19’u okullarda fiziksel ve sözel zorbal??a maruz kal?yor. Yani her 5 çocuktan biri bu yüzden ma?dur oluyor. Uzmanlara göre zorbal?kla mücadelede ö?retmenlerin tav?rlar? ve okul yöneticilerinin uygulamalar? önemli. Ö?rencilerin sosyal aç?ndan d??lanmas?n?n önüne geçilmesi ve k?rm?z? çizgiyi a?an davran??lara dikkat edilmesi gerekti?ini söylüyorlar. Ailelere ise bu tarz olaylar? ‘zarars?z tak?lmalar’ olarak görmemeleri ve harekete geçmelerini öneriyorlar.

YALNIZLIK DEPRESYON R?SK?N? ARTTIRIYOR

ODTÜ Kuzey K?br?s Kampusu Rehberlik ve Psikolojik Dan??manl?k Program? Bölüm Koordinatörü Doç. Dr. Asl? Bugay Sökmez, ya?lar? 11-15 aras?nda de?i?en 144 ergenle yapt?klar? ara?t?rman?n sonuçlar?na ili?kin ?unlar? söylüyor: “Yaln?zl?k, zorbal??a u?ram?? ö?rencilerin depresyon riskini artt?r?yor. Her zorbal??a u?rayan ö?renci depresyon belirtileri göstermese de yaln?z kalanlar?n depresyon riski yükseliyor. Bu nedenle zorbal?kla ba? etmenin en önemli panzehiri, kurban durumundaki ö?renciye ö?retmen, aile ve arkada?lar? taraf?ndan sosyal destek sa?lanmas?. Bu ö?rencinin, sosyal geri çekilme ya?amas? çok olas?. Buna kar??n ö?renciyi sosyal etkinliklere kat?lmas? için cesaretlendirin, okulda di?er ö?rencileri ona yard?mc? ve destekleyici olmalar? için yönlendirin.

Ara?t?rmalar s?n?fa, arkada?lar?na ve ö?retmenlerine aidiyeti yüksek ö?rencilerin, zorba davran??larda daha az bulundu?unu gösteriyor. Yad?rgamak ve küçümsemek yerine farkl?l?klar?n ö?rencilerin bak?? aç?s?n? zenginle?tirmesine f?rsat verin ve onlara rol model olun. Bunun için çocuklar?n bir araya gelerek farkl?l?klara sayg? konusunda konu?mas?n? sa?laman?z at?lacak ilk ad?m olabilir. Ö?rencilerin empati seviyesini geli?tirici etkinliklere yer vererek, çat??ma çözme becerileri kazand?r?n. Okul yönetimi olarak, ‘zorba davran??lar?’ iyi tan?mlay?n ve ö?rencilere onlar?n anlayaca?? düzeyde somut örneklerle tan?t?n. Bu davran??lar?n olumsuz etkileri hakk?nda ö?rencileri bilgilendirin ve buna yönelik e?itici oyunlar, psiko-e?itimlerden faydalanarak ya?ant?lar üzerinden fark?ndal?klar?n? geli?tirin.

HATASINI TELAF? ED?C? DAVRANI?LAR Ö?RET?LMEL?

Zorba ö?renciyi d??lamak, etiketlemek ve sadece cezaland?rmak yerine, ona hatas?n? telafi edici davran??lar ö?retin. Muhtemelen bu ö?renciniz öfke kontrolü konusunda s?k?nt? ya??yor olabilir. Okulun psikolojik dan??man? duygu düzenleme, ileti?im becerileri, empati konular?nda zorba ö?renciyle mutlaka çal??mal? ve ailesiyle de i?birli?i yapmal?. Okulda zorbal??? azaltmak için yöneticiler, ö?retmenler ve veliler; ö?rencilerde uyard?klar? zorba davran??lar? kendileri de sergilememe konusunda dikkatli olmal?. Ö?retmenler; ö?renci ve di?er e?itimcilerle ili?kilerine dikkat etmeli. Bu konuda iyi bir rol model olan ö?retmen, ö?rencileri için çok de?erli bir rehber görevi görecek.”

OECD ORTALAMASININ ALTINDAYIZ OECD

PISA 2015 kapsam?nda haz?rlanan üçüncü raporu olan ‘Ö?renci Refah?’nda 72 ülkede 15 ya? düzeyindeki ö?rencilerin refah durumlar?n? inceledi. Rapor kapsam?nda okullarda zorbal?k da ele al?nd?. Son y?llarda özellikle lise düzeyinde büyük bir sorun haline gelen zorbal?kla ilgili olarak ö?rencilerle görü?üldü. Türkiye’de ‘bir ayda birkaç kez herhangi bir zorbal??a maruz kald???n?’ söyleyen ö?renci oran? yüzde 18.6 oldu. Türkiye bu oranla OECD’nin 18.7’lik ortalamas?n?n alt?nda kald?. Letonya yüzde 30.6 ile en çok zorbal???n ya?and??? ülke olurken, Yeni Zelanda, Çek Cumhuriyeti, Avustralya ve ?ngiltere’de de bu oran yüzde 20’nin üzerinde.

E??T?MC?LER NE YAPACA?INI B?LEM?YOR

?ngiltere ve ABD gibi ülkelerde akran zorbal???n?n önlenmesi için eylem planlar? ortaya konulsa da 2018’de John Hopkins Üniversitesi ile Amerikan Ulusal E?itim Birli?i’nin (NEA) yapt??? ara?t?rma, e?itim kurumlar?nda ö?retmenlerin zorbal??a kar?? tutum konusunda kafa kar???kl??? ya?ad???n? gösteriyor. Buna göre ö?retmen ve okul personelinin yüzde 98’i bir zorbal??a ?ahit oldu?unda buna müdahale etmesinin görevi oldu?unu dü?ünüyor. Ancak sadece yüzde 54’ünün zorbal??? nas?l ele alaca?? konusunda ortaya konan programlardan haberi var. Yani her iki e?itimciden biri zorbal?k an?nda ne yapaca?? konusunda sorun ya??yor.

BAKANLIK: DERSLERDE YER ALIYOR

Milli E?itim Bakanl??? (MEB), zorbal?kla mücadele edebilmek için çal??malar yap?yor. ?lkokul ve ortaokullarda uygulanan derslerin ö?retim programlar?nda yer alan 8 temel yetkinlikten birinin sosyal ve vatanda?l?kla ilgili yetkinlik oldu?unu hat?rlatan bakanl?k yetkilileri, hayat bilgisi; insan haklar?, yurtta?l?k ve demokrasi; bili?im teknolojileri ve yaz?l?m; medya okuryazarl??? gibi derslerde de akran zorbal???na yönelik kazan?m ve aç?klamalara yer verildi?ini belirtiyor.

Lise düzeyindeyse, sa?l?k bilgisi ve trafik kültürü derslerinde akran zorbal???n?n önlenmesine yönelik kazan?m ve hedefler yer al?yor. Ayr?ca MEB Ortaö?retim Kurumlar? Disiplin Yönetmeli?i’nde de akran zorbal???na yönelik k?nama, okul de?i?tirme, uzakla?t?rma ve örgün e?itim d???na ç?karma cezalar? bulunuyor. Bu konuda ö?retmenler de e?itiliyor. Son olarak 2-6 Nisan’da 81 ilden gelecek s?n?f rehber ö?retmenleri için Erzurum’da düzenlenecek hizmetiçi e?itim faaliyetlerinde, zorbal?k konusunda da dersler olacak.

Çocuklar?n öfke, k?zg?nl?k gibi olumsuz duygular?n? sa?l?kl? ?ekilde ifade edebilmeleri ve duygular?n? düzenlemeleri için, sanat ve spor gibi aktivitelerin olumlu etkileri oldu?u biliniyor. Ayr?ca sanat, gençlerin durumlar? farkl? aç?lardan görmelerine yard?mc? olmak için güçlü bir araç. Drama, edebiyat ve görsel sanatlar? konu?ma arac? olarak kullanan e?itimciler, ö?rencilerin zorbal???n olumsuz etkilerini anlamalar?na ve içselle?tirmelerine yard?mc? olabilir.

KONU?UN, D?NLEY?N, DESTEK OLUN AMER?KAN

Ulusal E?itim Birli?i’nin (NEA) ülkedeki önde gelen pedagoglar?n deste?iyle yay?nlad??? rehberde çocuklar? zorbal??a maruz kalan ailelerin neler yapmas? gerekti?i ?öyle s?ralan?yor:

1- HER GÜN ONUNLA KONU?UN: Çocu?unuz zorbal??? size söylemese bile bunun i?aretleri ortaya ç?kabilir. Örne?in, birden olu?an aç?klanamayan yaralar, kaybolan ki?isel e?yalar, yeme al??kanl?klar?ndaki de?i?iklik, okula gitmek istememek gibi durumlarla kar??la?abilirsiniz. Bu belirtileri sizden gizlemek isteyebilir. Bu durumda ona dikkat etmek çok önemli. Her gün çocu?unuzla günlük konular hakk?nda konu?un ve aç?k uçlu sorular sorun. Bu onlar? konu?ma için cesaretlendirecek.

2- GÖRMEZDEN GELMEY?N: Aileler, zaman zaman okullardaki zorbal???, zarars?z tak?lmalar olarak de?erlendirebiliyor. Bunlar? dikkate al?n. Her çocu?un olaylarla ba?a ç?kma yöntemleri farkl? olabilir. Size bunlar? zarars?z tak?lmalar olarak da yans?tabilirler. Çocu?unuzun ba??na gelen böyle olaylar? ciddiye al?n. Onlara yard?m için haz?r oldu?unuzu belirtin.

3- HAREKETE GEÇ?N: Di?er bir ö?renci taraf?ndan zorbal??a maruz kald???nda harekete geçin. Bu olay? çocuklar aras?ndaki bir olay olarak görerek ba??n?zdan savmay?n. Baz? aileler, hiçbir ?ey yapm?yor ve bu durum çocu?un hayat?n? etkileyen travmalara dönü?ebiliyor.

4- SAK?N KALIN: Çocu?unuz ?iddete maruz kald???nda sakinli?inizi koruyun. Güvenli?in sa?land???ndan emin olduktan sonra okuldaki ö?retmenle ileti?ime geçin. Zorbal?k uygulayan ö?renci veya ailesiyle tart??maya girmeyin.

5- ÇOCUKLARI YÜZLE?T?RMEY?N: Çocuklar? asla yüzle?tirmeyin. Zorbal?k yapan ö?renciyi özür dilemeye zorlamay?n. Bu, ilerleyen zamanlarda zorbal???n seviyesini artt?rabilir. Okuldaki uzmanlardan destek al?n. Olay?n okul taraf?ndan nas?l ele al?nd???n? yak?ndan takip edin.

BU H?KÂYELERDEN B?R? ÇOCU?UNUZUN OLAB?L?R ‘KORKUDAN DUR D?YEM?YORUM’

ODTÜ Kuzey K?br?s Kampusu Rehberlik ve Psikolojik Dan??manl?k Program? Bölüm Koordinatörü Doç. Dr. Asl? Bugay Sökmez, ya?lar? 11-15 aras?nda de?i?en 144 ergenle akran zorbal??? konusunda ara?t?rma yapt?. Baz? ö?rencilerin anlat?mlar? ?öyleydi:

SALDIRMAYI OKULDA Ö?REND?M

13 ya??nda erkek: Ben kavgay?, küfür etmeyi okulda ve özellikle serviste ö?rendim. Önce onlar bana vuruyor, itiyor ve rahats?z ediyorlard?. Kendimi korumak için sald?rmay? ö?rendim. ?imdi ö?retmenlerim bu davran??lar?m için bana çok k?z?yor, hatta bir kere az daha disiplin cezas? veriyorlard? ama arkada?lar?m bana kötü davran?rken kimse yan?mda olmam??t?. Bana zorbal?k yapmalar?n? engellemediler, hatta di?er arkada?lar?m göz yumdu.

13 ya??nda k?z: S?n?f arkada?lar?m benim haricimde herkesin Instagram’da resmini be?eniyor, d??lanm?? hissediyorum.

15 ya??nda erkek: Beden derslerini sevmiyorum, soyunma odas?nda çok ay?p ?akalar yap?l?yor, rahats?z oluyorum ama korkudan dur diyemiyorum.

11 ya??nda k?z: Derslerde ba?ar?s?z oldu?umda babam çok kötü davran?yor. Üzülüyorum. Ama bazen çal??sam da olmuyor. Babam ‘Aptal m?s?n?’ diye sürekli soruyor. Acaba ‘Aptal m?y?m’ diye ben de dü?üyorum.

14 ya??nda k?z: S?n?f arkada?lar?m Facebook’ta benim d???mda herkesin oldu?u kapal? grup olu?turup do?um günü planlamas? yapt? ve bir tek beni davet etmediler. Sonras?nda da toplu resimler payla?t?lar. Çok zoruma gitti.

11 ya??nda erkek: Sürekli lakap tak?yorlar, bunlardan birine bir ö?retmenim de dahil oldu, bana ‘?i?ko’ deyip duruyor, bir gün k?z?p bunu söyleyen bir arkada??ma sald?rd?m ama nedense suçlu ben oldum. Ö?retmenim bu kavgay? ba?latan yerine bana çok k?zd?. Haks?zl??a u?ram?? hissettim.

15 ya??nda k?z: Annem okulda etek giymemi istiyor ama ben giymek istemiyorum. Çünkü merdivenlerden ç?karken a?a??dan foto?raf çekebiliyorlar. Bir arkada??m?n ba??na geldi, çok korkunçtu!

15 ya??nda k?z: Bazen zorbal??? ö?retmenler de yap?yor ya da yapmalar?na zemin haz?rl?yorlar. S?n?fta sevilmeniz ve ö?retmenin gözdesi olman?z için çok çal??kan olmal?s?n?z. E?er de?ilseniz, ö?retmenin korumas?ndan faydalanam?yorsunuz ve size di?erlerinin sata?mas? art?yor. -

Te?hircilik, röntgencilik, cinsel teklifte bulunma, cinsel taciz, fiziki kontak ve cinsel sald?r? dahil olmak üzere istismar, cinsel zorbal??a giriyor.

- Öfke dolu k?r?c? mesajlarla alay etmek, ba?kas?n?n bilgilerini internet ortam?nda izinsiz kullanmak, siber tehdit ve tacizler siber zorbal?k ba?l??? alt?nda yer al?yor.

- Vurma, dürtme, bo?azlama, saç çekme, dövme, ?s?rma ve a??r? g?d?klama gibi davran??lar fiziksel zorbal?k olarak adland?r?l?yor.

- Üzücü, rencide edici isimler takma, tak?lma ve dedikodu sözel zorbal?k ba?l??? alt?nda ele al?n?yor.

- ?antaj, a?a??lama, ?rk, din, dil ve alg?lanan cinsel yönelimi gibi ki?isel özellikleri hor görme, arkada?l?klar? manipüle etme, yaln?zla?t?rma, d??lama ve arkada? bask?s? duygusal zorbal?k demek.