Evden Yapabilece?imiz Kanser Erken Te?hisi ?çin Portatif Biyosensör
Harran Üniversitesi Evden Yapabilece?imiz, Kanser Erken Te?hisi ?çin Portatif Biyosensör Çal??malar?nda Önemli ?lerlemeler Yaydetti
Kardiyovasküler hastal?klardan sonra dünyada ölüm nedenlerinde ikinci s?rada olan kanserin son y?llarda artan insidans? ve insan ya?am?n?n fiziksel, zihinsel ve sosyo-ekonomik boyutlar?na etkisi onu yüzy?l?n en önemli sorunlar?ndan biri haline gelmi?tir.
2010 y?l?ndaki kanserin neden oldu?u ekonomik maliyet yakla??k 1.16 trilyon dolar seviyesindedir. Dünya Sa?l?k Örgütü tahminlerine göre 2018 y?l?nda kanser nedeniyle ölen insan say?s? ise yakla??k 18 milyondur (Türkiye’de yakla??k 210000). Bu oran dünyadaki ölüm vakalar?n?n alt?da birini te?kil etmektedir. Kanserin neden oldu?u bu kadar yüksek ölüm oran? ve büyük maliyetler onun erken te?his ve tedavi süreçlerini oldukça önemli hale getirmi?tir.
Dünya Sa?l?k Örgütü Uluslararas? Kanser Ara?t?rma Ajans? 2018 y?l? verilerine göre karaci?er kanseri dünyada en çok görülen 6. kanser türü olup yakla??k % 4,7’lik bir orana sahiptir. Prostat kanseri dünya çap?nda erkeklerde %13,5 ile en s?k görülen ikinci kanser türüdür. Bu verilere göre ülkemizde görülen kanser vakalar?n?n yakla??k % 10’unun prostat ve karaci?er kanseri oldu?u dikkate al?n?rsa bu proje ülkemizde y?ll?k yakla??k 1,15 milyar TL’lik bir ekonomik maliyetin azalt?lmas? için oldukça önem arz etmektedir.
Bu ba?lamda kanser gibi erken te?hisi yüksek önem arz eden hastal?klarda testlerin her birey için h?zl?, ula??labilir, ucuz ve portatif olmas? son 20 y?lda telet?p ve nesnelerin interneti ile birlikte büyük önem kazanm??t?r
MEMS Tabanl? Portatif Biyosensör Çal??malar?
Kanser hastalar?na erken te?hisinde bulunmak için MEMS tabanl? mikro sensör çal??malar? h?z kesmeden devam ediyor.
Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Bölümü Ö?retim Üyesi Doç. Dr. Hasan Gökta? liderli?inde kurulan HRÜ Sensör Ara?t?rma Grubu taraf?ndan, erken kanser te?hisine çözüm üretmek için tasarlanan ve üretilen MEMS tabanl? mikro sensörler gerek kanser nedenli ölümleri minimize etmeyi ve gerekse de ekonomik aç?dan olan kay?plar? azaltmay? hedeflemektedir.
Özellikle 2020 Mart ay?ndan bugüne Covid 19’dan dolay? devam eden problemler ve k?s?tlamalara ra?men proje, büyük özverilerle ve çabalarla istenen sonuçlara ad?m ad?m yakla?maktad?r.
Cihazlar?n ilk üretimleri mikro üretim lablar?nda uzun ve yorucu bir çal??ma sonucunda tamamlanm??t?r. Üretilen MEMS tabanl? mikro sensörleri ta??yan çipler, daha sonras?nda elektriksel ba?lant?lar? yap?larak paketlenmi?tir. Bir süredir karakterizasyon i?lemleri devam eden cihazlar?m?z modelleme ve simülasyonlardaki sonuçlara çok yak?n de?erler vermi? ve böylece bir sonraki a?ama için haz?r olduklar?n? kan?tlam??lard?r.
Cihazlar?m?z bir sonraki a?ama olan Prostat ve Karaci?er kanserinin te?hisine yönelik gerekli yüzey modifikasyonlar?n?n yap?lmas? için haz?rl?k a?amas?ndad?r. Doç. Dr. Hasan Gökta? liderli?inde kurulan HRÜ Sensör Ara?t?rma Grubu yüzey modifikasyon konusundaki uzmanl???n?, daha öncesinde hayata geçirilen projelerinde (Lateral Flow Testleri, Elektrokimyasal Biyosensörler) kan?tlam??t?r.
Cihazlar?m?z?n gereken yüzey modifikasyonlar? uyguland?ktan ve kalibrasyon testlerini ba?ar?yla geçtikten sonra cep telefonlar?na uyumlu hale getirilerek portatif biyosensör olarak hayat?m?zda yer almaya ba?lamalar?n? hedeflemektedir.
Bu sayede herkes kendi testlerini yapabilece?i ve ileride farkl? kanser türlerine de uygulanabilecek bir portatif biyosensör ortaya ç?kacakt?r.
Ayr?ca, HRÜ Sensör Ara?t?rma Grubu erken kanser te?hisinin yan? s?ra, cihazlar?m?z?n Covid 19 ve benzeri virüslerin tespitinde de kullan?labilmesi için gerekli yüzey modifikasyon çal??malar?na ba?lam??t?r ve yürütmektedir.