Aç?k Eri?im ve Aç?k Bilim

Yüksekö?retim Kurulu Ba?kan? Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç, 10 Ocak 2019 tarihinde YÖK'te gerçekle?tirilen Üniversiteleraras? Kurul (ÜAK) toplant?s?nda kurul üyelerine, "Yeni YÖK" olarak bilim dünyas?n?n çok önem verdi?i "aç?k eri?im ve aç?k bilim" konusunda yürüttükleri çal??malar? anlatt?.

Bu konuda YÖK bünyesinde, içerisinde rektörlerin, ilgili ö?retim üyelerinin, TÜB?TAK temsilcisinin, kütüphane dokümantasyon alan?nda yetkin çal??mac?lar?n yer ald??? bir komisyon kuruldu?u bilgisini payla?t?.

Bu kapsamda YÖK, ülkemizdeki bütün üniversitelerde uluslararas? standartlarda "Aç?k Akademik Ar?iv Sistemi" kurulmas?, üniversite ar?ivlerinin "Avrupa Aç?k Eri?im Altyap?s? (OpenAIRE)" ile bütünle?mesinin sa?lanmas?, "Akademisyenlerin Ara?t?rmac? Numaralar? (ORC-ID veya benzeri)" kullan?m?na özen gösterilmesi konular?n? gündeme ald?.

Aç?k eri?im ve aç?k bilim konusunda YÖK taraf?ndan at?lacak somut ad?mlar aras?nda,

• Üniversiteler taraf?ndan yap?lan çal??malar?n ve aç?k akademik ar?ivlerdeki yay?n say?lar?n?n alt? ayl?k periyotlar ile YÖK'ün belirleyece?i yöntem ve formatta rapor edilmesi,

• Üniversitelerde aç?k eri?im ve aç?k bilimle ilgili çal??malardan sorumlu rektör/rektör yard?mc?s? ba?kanl???nda bir komisyon kurulmas? ve üniversite içerisinde aç?k bir ekosistem olu?turulmas? amac?yla akademisyenler için fark?ndal?k toplant?lar? düzenlenmesi,

• Aç?k eri?imdeki dergilerde yay?n yap?lmas?n?n ve aç?k ders malzemesi üretiminin te?vik edilmesi amac?yla Akademik Te?vik Yönetmeli?inde düzenleme yap?lmas?,

• YÖK taraf?ndan düzenlenecek e?itim toplant?lar?na ilgili üniversitelerin ilgili personelinin kat?l?m?n?n sa?lanmas?

gibi giri?imlerin ba?lat?lmas? yer almaktad?r.

Ayr?ca, bu konuda YÖK ile TÜB?TAK aras?nda da i?birli?i yap?lacak. Bu çerçevede TÜB?TAK taraf?ndan aç?k eri?im ve aç?k bilim konusunda 2019 y?l?nda a?a??daki ad?mlar?n at?lmas? kararla?t?r?ld?:

1. TÜB?TAK Aç?k bilim politikas?n?n kabul edilmesi,

2. Aç?k Eri?im çal??malar?nda 2019'un pilot, 2020'nin zorunlu politika uygulamalar?na geçi? y?l? olarak benimsenmesi,

3. 2019 y?l? ikinci yar?s?nda ARDEB projelerinde (ARDEB 1002 H?zl? Destek program?n?n ça?r?s?) pilot program kapsam?nda aç?k eri?im/aç?k veri zorunluluklar?n?n getirilmesi,

4. aperta.ulakbim.gov.tr (Kurumsal Ar?iv ve Ara?t?rma Verisi Yönetimi) sisteminin canl? sisteme geçi?i (getirilen zorunluluk sonucu makale ve ara?t?rma verilerinin ar?ivlenece?i sistem)

5. Aç?k veri portal?n?n aç?lmas?, acikveri.ulakbim.gov.tr (?ubat 2019'da aç?lacak) Portalda ara?t?rma verisi yönetimi ile ilgili e?itici bilgiler ve örnek ara?t?rma verisi yönetim planlar? yer alacakt?r.

6. TÜB?TAK Akademik Ar?ivinin (Harman) yayg?nla?t?r?lmas?, (?u anda 62 kurumsal ar?ivden yakla??k 600 bin makale taranmaktad?r).

Bilindi?i üzere YÖK Ba?kan? Saraç geçti?imiz günlerde konuya ili?kin yapt??? aç?klamada, YÖK'ün giri?imiyle ba?lat?lan yasal sürecin sonucunda, lisansüstü tezlerin elektronik ortamda eri?ime aç?lmas? ile birlikte eri?ime aç?k tez say?s?n?n oran?n?n 2017 y?l?nda %56,3 iken, 2018 y?l?nda %98,7'ye yükseldi?i bilgisini payla?m??; bu giri?imlerin akademide "?effafl?k, otokontrol ve sistemin kendi kendisini denetlemesinin sa?lanmas?, otokontrolün kaliteyi yükseltmesi ve bilimsel çal??malar?n bilim dünyam?z?n istifadesine sunulmas? " sonuçlar?n? do?uraca??n? belirtmi?ti.