Ça?da? Felsefi Bilinç Kuramlar? Atölye Çal??mas?

Sakarya Üniversitesi ?lahiyat Fakültesi ve Din Felsefesi Derne?i i?birli?iyle “Ça?da? Felsefi Bilinç Kuramlar?” konulu bir atölye çal??mas? gerçekle?tirildi.

?lahiyat Fakültesi Konferans Salonunda gerçekle?tirilen program, Din Felsefesi Derne?i Ba?kan? Prof. Dr. Rahim Acar ve Sakarya Üniversitesi ?lahiyat Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Ahmet Bostanc? taraf?ndan yap?lan aç?l?? konu?malar?yla ba?lad?.

Çal??man?n birinci oturumunda Cengiz Ekemen, “Dennett’in Çoklu Taslaklar Modeli” ba?l??? alt?nda ça?da? dü?ünür ve bilim adamlar?ndan Daniel C. Dennett’in bilinç hakk?ndaki görü?leri hakk?nda bir bildiri sundu. Halüsinasyon üzerine yap?lm?? deneyler üzerinden dü?üncesini ilerleten Dennett’in halüsinasyon ile bilincin bizzat kendisi aras?nda bir analoji kurarak bir bilinç modeli geli?tirdi?inden bahseden Ekemen, çoklu taslaklar modeli diye isimlendirilen bu bilinç aç?klamas?n?n, düalist aç?klamalara oldu?u kadar bilincin bütünlü?ünü/birli?ini iddia eden yakla??mlara da kar?? ç?kt???n? ifade etti. Bildirinin müzakeresini Ahmet U?urlu ve Latif Mustafa yapt?.

?kinci oturumda “Biyolojik Do?alc?l?k: John Searle” ba?l??? alt?nda günümüz sistem filozoflar?ndan Searle’in bilinç hakk?ndaki görü?leri hakk?nda bir bildiri sunuldu. Bildirinin sahibi Eyüp Süzgün, Searle’in bilinç hakk?nda indirgemeci olmayan do?alc? bir yakla??m ortaya koyma gayretinde oldu?undan bahsetti. Süzgün, katmanl? tek bir dünya anlay???na sahip olan ve her varl?k katman?nda yeni niteliklerin zuhur etti?ini iddia eden Searle’e göre bilincin “sistem düzeyinde üst düzey bir nitelik” oldu?unu ve madde temelli olmakla ve beynin d???nda ba?ka bir yerde bulunmamakla birlikte maddeye indirgenemedi?ini ifade etti. Bildirinin müzakeresi Lütfü Hano?lu ve Merve Koyuncu taraf?ndan yap?ld?.

Üçüncü oturumda “Chalmers’in Do?al? ?kicili?i” ba?l?kl? bildirisiyle Selim De?irmenci söz ald?. Chalmers’in ikici olmakla birlikte mistik ve ruhsal unsur içermeyen bir yakla??ma sahip oldu?unu söyleyen De?irmenci, bu yakla??m?n bizzat kendisi taraf?ndan bilimsel dünya görü?üyle uyumlu oldu?unun iddia edildi?ini söyledi. fizikselcili?in yap? ve i?levi aç?klamakla birlikte bilincin bizzat kendisini aç?klayamad???n? dü?ünen Chalmers’in, bilimi yap? ve i?levin ötesine geçecek tarzda geni?letilmesi gerekti?i fikrinde oldu?unu belirten De?irmenci, bundan hareketle kendi do?alc? ikici görü?ünü in?a etti?ini ve bilincin daha temel fiziksel unsurlara indirgenememesi probleminin bilincin bizzat kendisinin temel bir fiziksel unsur olarak görülmesiyle a??labilece?ini savunarak, böylece bilinci dünyan?n gerçek olgular?ndan biri ve aç?klanmas? gereken bir fenomen olarak kabul etti?ini ifade etti. Bildiri sonunda Sümeyye Par?ldar müzakeresini sundu ve Enis Doko’nun yaz?l? müzakeresi okundu.

Dördüncü oturumda Zahit Tiryaki “Nörofenomenoloji: Sinirbilimle Fenomenolojinin Kesi?im Noktas?nda Zihin-Beden ?li?kisine Bir Çözüm Aray???” ba?l?kl? bildirisinde, Francisco Varela’n?n 1996 tarihli makalesinde ilk olarak ortaya konmu? olan nörofenomenoloji kavram?n? ve bu kavram üzerinden nas?l bir bilinç yakla??m? konulmaya çal???ld???n? anlatt?. Bu yakla??m?n standart nörosentrist bilimin, hesaplamac? teorilerin ve düalizmin açmazlar?ndan kendini kurtarmaya çal??an bir yakla??m olarak ortaya ç?k???n? tasvir eden Tiryaki, bildiri sahibi olarak kendisini de ?u an için bu yakla??m?n imkânlar?n? önemseyen bir pozisyona yak?n buldu?unu ifade etti. Tiryaki, bildirisini nörofenomenolojiye kar?? hem nörobilim hem de fenomenoloji cenahlar?ndan gelen ele?tirilere i?aret ederek tamamlad?. Bildirinin müzâkeresi Metin Demir ve Kaan Özkan taraf?ndan yap?ld?.

Atölye çal??mas? be?inci oturumda ?shak Arslan’?n “T?k T?k… ?çerde Kimse Var m?? / Thomas Metzinger: Yok!” ba?l???n? ta??yan bildirisiyle devam etti. Siyaset felsefesi doktoras? yaparken zihin felsefesine geçi? yapmaya karar veren Metzinger’in doktora tezi sürecinde modern dönemin kurucu filozoflar?ndan hemen hiç birinin ruh, zihin, bilinç gibi metafizik kavramlarla i? görmedi?ini belirten Arslan, siyaset felsefesinin teorik ve pratik analizlerine tamamen seküler paradigman?n hakim oldu?unu fark eden Metzinger’in zihin-beden ayr?m? sorununu da bu tespitten hareketle ara?t?rmaya çal??t???n? ve böylece bu soruna fizikalist aç?dan bakan yeni bir model (The no-self model) aray???na girdi?ini belirtti. Bildiri?inin devam?nda Metzinger’in “benlik tüneli/ego tunnel” tabiriyle kavramsalla?an yakla??m?n? tan?tan Arslan, sonra da bu yakla??m?n din, ahlâk ve siyaset aç?s?ndan yol açabilece?i sonuçlara de?indi. Bildirinin müzakeresi Özgüç Güven taraf?ndan yap?ld?.

Atölye çal??mas?n?n de?erlendirme ve kapan?? k?sm?nda konu?an Ayhan Çitil, ça?da? zihin yakla??mlar?n?n bizi genel olarak felsefe özel olarak din felsefesi aç?s?ndan ne tür problemlerle yüz yüze b?rakt???na de?indikten sonra, bu problemlerin sa?l?kl? bir ?ekilde tart???labilmesine yönelik bir felsefî yakla??m?n kurulmas?n?n imkânlar?n? ele ald?.

Kaynak: Fakülte Haber