Harem Tasvirleri Gerçe?i Yans?tm?yor

Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Fen Edebiyat Fakültesi taraf?ndan ‘Osmanl? Saray Kad?nlar? ve Padi?ah Haremi’ ba?l?kl? bir konferans düzenlendi. SAÜ Fen Edebiyat Fakültesi’nde gerçekle?tirilen etkinli?e ?stanbul 29 May?s Üniversitesi Tarih Bölümü ö?retim görevlisi Prof. Dr. Ali Aky?ld?z konu?mac? olarak kat?ld?.

Etkinli?in ba??nda tarih boyunca kad?n ve paran?n hiçbir zaman de?erini kaybetmedi?ini ifade eden Prof. Dr. Ali Aky?ld?z, oryantalistlerin temsili olarak ortaya koydu?u harem resimlerinin asl?n? yans?tmad???n? belirtt

Oryantalist eserler gerçe?i yans?tm?yor

Oryantalistlerin harem tasvirlerinin asl?n? yans?tmad???n? belirten Prof. Dr. Aky?ld?z, “Oryantalist eserlerin içinde kullan?labilecek do?ru eserler de var. Ancak bu eserlerin yar?s?ndan ço?u kullan?labilecek eserler de?ildir. Osmanl? haremi üzerine çal??ma yapacak birinin kesinlikle Osmanl? kaynaklar? eserlerden yola ç?karak çal??mas?n? sürmesi gerekir. Ben de yapt???m çal??malar içerisinde kaynak olarak Osmanl? kaynaklar?ndan yola ç?karak yapt?m. Di?er kaynaklar neredeyse yok ?eklindedir. Osmanl? kaynaklar? d???nda anlat?lan metinler, çizilen resimlerin ço?u hayal dünyas?ndan ç?kan materyallerdir’’ dedi.

Harem kad?nlar?n? yabanc? gözler göremezdi

“Harem kad?nlar? arabayla gezerken sokaktakileri görebilir fakat onlar? yabanc? gözler göremezdi” diyen Prof. Dr. Aky?ld?z, ‘’Onlar? yabanc?lar?n görmemesi için her türlü tedbir al?n?rd?. Kad?nlar has bahçelere veya cami ve türbe ziyaretine gidecekleri zaman, ço?u kere geçecekleri yerlerdeki dükkanlar kapat?l?r, bezden sokaklar olu?turulur ve ba?kalar?n?n onlar? göremeyece?i mahrem alanlar yarat?l?rd?. Oryantalist fantezileri ve insanlar?n hayallerini yönlendiren de haremin bu mahremiyet ve d??a kapal?l???yd?. Bo?azda kar??ya geçecekleri zaman ise bir set olu?turulur di?er kay?klar?n yakla?mas? önlenirdi. Gidecekleri yerde de zaten önlem al?narak onlar?n mahremiyeti korunurdu’’ ?eklinde konu?tu.

Valide sultan padi?ah annesi olursa de?er kazan?rd?

Valide sultanlar?n çocuklar?n?n önemine göre de?er kazand???n? belirten Prof. Dr. Aky?ld?z, ‘’Valide sultan tabiri, o?lunun tahta ç?kt???n? görebilen padi?ah anneleri için kullan?l?rd?. Padi?ah?n kad?n ve cariyeleriyle ili?kisi, harem için cariye temini, hanedan?n devam? için gerekli tedbirlerin al?nmas?, ?ehzadelerin padi?ah?n kahredici gücüne kar?? muhafazas?, haremin düzen ve disiplininin sa?lanmas?, en önemli görevleriydi. Rolleri, ?artlar?n gere?i olarak zaman zaman haremin d???na, siyasi alana da ta?ard?. Nitekim, 16. yüzy?l?n son çeyre?inde ya?ayan Nurbanu ve Safiye gibi iki önemli figür, o?ullar?n?n iktidarlar?na ortak olduklar? gibi, 17. yüzy?lda tahta geçen ya?? küçük veya akli melekeleri zay?f padi?ahlar?n naibelik görevlerini de mecburen valideleri üstlenmi?ti’’ ifadelerini kulland?.

Padi?ehler annelerine kar?? sayg?l?yd?

?slamiyet’in anneye verdi?i de?erden dolay? padi?ahlar validelerine kar?? sayg?l? davran?r ve gönüllerini ho? tutmaya çal???rd? diyen Prof. Dr. Ali Aky?ld?z konu?mas?na ?u ?ekilde devam etti:

‘’IV. Murad’?n ters dü?tü?ü annesi Kösem Sultan’? bir ara Eski Saray’a göndermek istemesi, Sultan ?brahim’in e?lerinin etkisiyle annesini haremden uzakla?t?rmas? ve Saliha Sultan’?n istedi?ini yapmayan o?lu I. Mahmud’a “validelik hakk?n? helal” etmeyece?ini söylemesi gibi veriler, anne-o?ul aras?nda iktidar?n kullan?m? konusunda zaman zaman sorunlar?n ya?and???n? ve ili?kilerin tekdüze gitmedi?ini göstermektedir.’’

Etkinlik sonunda konu?mac? Prof. Dr. Ali Aky?ld?z’a, Sakarya Üniversitesi Osmanl? Ara?t?rmalar? Merkezi Ba?kan’? Prof. Dr. Mükerrem Bedizel Ayd?n taraf?ndan hediyesi takdim edildi.