Hz. Mevlânâ’y? Do?ru Anlamak Ona Vefa Borcumuzdur

Son zamanlarda Hz. Mevlânâ’ya ait olmayan sözleri onunmu? gibi payla?man?n moda haline geldi?ini ve alt?na Hz. Mevlânâ etiketi yap??t?r?lan bu sözlerin internet ortam?nda dola??ma ç?kar?larak h?zla yay?ld???n? belirten Sakarya Üniversitesi ?lâhiyat Fakültesi ö?retim üyesi Doç. Dr. Sezai Küçük, “?nsanlara sorsak, herkes kendine göre farkl? bir Mevlânâ portresi çiziyor. Bu, Hz. Mevlânâ’y? do?ru anlatmamaktan kaynaklanmaktad?r. Onu do?ru anlamak ve anlatmak ona en büyük vefa borcumuzdur” dedi.

Antalya Mevlevîhânesi ?rfan Meclisi’nde yürütülen faaliyetlerin Hz. Mevlânâ’ya olan vefa borcumuzu ödemeye yönelik çok güzel çal??malar oldu?unu dile getiren Doç. Dr. Sezai Küçük, Mevlânâ ile ilgili do?ru bilinen yanl??lara dikkat çekti?i söyle?isine, onun do?du?u Afganistan’daki ev ve e?itim gördü?ü Halep’teki medresenin son durumlar? hakk?nda bilgi vererek ba?lad?: “Bugün Afganistan s?n?rlar? içinde hâlâ ayakta bulunan Hz. Mevlânâ’n?n do?du?u ev T?KA taraf?ndan onar?lmak üzere bütün haz?rl?klar tamamlanm??ken maalesef Taliban?n engellemeleriyle tamir edilememi?tir.

Y?k?lmaya yüz tutmu? bu ev, e?er tadilattan geçirilmezse pek çok tarihî eserin ba??na geldi?i gibi yok olup gidecektir. Mevlânâ’n?n babas?n?n vefat?ndan sonra hocas? Burhaneddin Muhakk?k-? Tirmizî’nin zâhirî ilimleri tahsil etmek ve mânevî terbiyesini tamamlamak üzere onu gönderdi?i Suriye Halep’teki Halâviye medresesi de yak?n zamana kadar hâlâ ayaktayd?; ama maalesef Esed rejiminin att??? varil bombalar?yla oras? da yerle bir oldu. Hz. Mevlânâ’n?n izlerini ta??yan eserler maalesef i?te böyle yeryüzünden bir bir silinip gitmektedir.”

Mutasavv?f Bir Velî: Hz. Mevlânâ

Hz. Mevlânâ’n?n her ?eyden önce mutasavv?f bir velî oldu?unu hat?rlatan Küçük, di?er s?fatlar?n?n onun tâlî özellikleri oldu?unu ve ona yak??t?r?lan di?er kimliklerin, ancak onun kulland??? metodlar?n birer ad? olabilece?ini söyledi. Çok yönlü bir ki?ili?e sahip olan Mevlânâ’n?n elbette ?iir söyledi?ini, ama bunu bir sanat gösterisi için de?il de sadece mesaj?n? halka daha etkili iletmek maksad?yla yapt???n? ifade eden Küçük, onun insanlar? elbette sevdi?ini, ama aslâ bir hümanist olarak nitelendirilemeyece?ini; onun bir dü?ünür oldu?unu, ama bir filozof olmad???n? anlatt?.

Hz. Mevlânâ ve ?ems-? Tebrizî

Sanki Hz. Mevlânâ’n?n tasavvufla tan???kl??? ve mânevî yolculu?unun ?ems-i Tebrizî ile ba?lam?? gibi anlat?lmakta oldu?unu hat?rlatan Doç. Dr. Sezai Küçük sözlerini ?öyle sürdürdü: “Ayn? zamanda ?ems’i Mevlânâ’n?n ?eyhiymi? gibi anlat?yorlar, bu do?ru de?ildir. ?ems Hz. Mevlânâ’n?n hocas? ya da ?eyhi de?ildir, sadece onun Hak â???? bir dostudur. Hz. Mevlânâ, ya?? konulmu?, fitili temizlenmi? ve cam? parlat?lm?? bir kandildi. ?ems, kibriti çakarak o kandili yakt?. Yani biri di?erinin ?eyhi ya da müridi de?ildir. Mevlânâ, bir Kübreviyye ?eyhi olan babas? Bahaüddin Veled arac?l???yla daha çocuk ya?ta tasavvufla tan??m?? ve zâhirî ilimlerle birlikte bât?nî ilimleri de hep bir arada tahsil etmi?tir. Babas?n?n vefat?ndan sonra da Burhaneddin Muhakk?k-? Tirmizî vas?tas?yla onun tasavvufî terbiyesi devam etmi?tir. ?ems’in öldürüldü?ü iddias? da do?ru de?ildir. Bu, günümüzde uydurulan yanl?? bir bilgidir. Çünkü Mevlânâ, ikinci kaybolu?undan sonra da onu çok aram??t?r. E?er öldürülmü? olsayd? Mevlânâ onu aramazd?. Üstelik ?ems’in öldürüldü?üne dair sahih hiçbir kaynakta kesin bir bilgi bulunmamaktad?r. Bugün Konya’daki ?ems Camii’ndeki türbe onun kabri de?il, makam?d?r.”

Hz. Mevlânâ ve ?slâm

“Gel, gel, ne olursan ol yine gel” edebiyat? e?li?inde sanki Hz. Mevlânâ’n?n dine diyanete pek de ba?l? olmayan mezhebi geni? biriymi? gibi tan?t?ld???ndan yak?nan Küçük, hattâ onun Yahudilere, Mecusîlere ve Hristiyanlara ho?görüyle yakla?an ve müslüman olmadan da onlar? Allah’?n muteber kullar?ym?? gibi kabul eden bir Mevlânâ portresi çizilmeye çal???ld???n? söyledi. Bunun yanl??l???na dikkat çeken Küçük, Hz. Mevlânâ’n?n amelde Hanefî, itikadda ise Maturîdî bir ehl-i sünnet âlimi ve ârifi oldu?unu hat?rlatt?. Kaynaklarda onun namaz, oruç vb. ibadetlerdeki titizli?i ve Kur’an ve sünnete ba?l?l???yla ilgili ayr?nt?l? bilgiler verildi?ini hat?rlatan Küçük, Mevlânâ’n?n geçimini, kendisine gelen meselelere verdi?i fetvalarla sa?lad???n?, yani bugünkü noterli?e benzer bir görevi yürüttü?ünü dile getirdi.

Hz. Mevlânâ ve Babas?n?n Kabirleri

Yayg?n bir yanl???n da Hz. Mevlânâ ile babas?n?n kabirleriyle ilgili oldu?unu belirten Doç. Dr. Sezai Küçük ?öyle devam etti: “Nereden kaynakland???n? bilmiyorum; ama Mevlânâ türbesini ziyaret eden insanlara sorsan?z onlar?n ço?u, Hz. Mevlânâ defnolunurken babas? Bahâüddin Veled’in kabrinden do?rularak aya?a kalkt???n?, bundan dolay? da kabrinin yüksek oldu?unu anlat?r. Oysa gerçek ?udur: Kanunî Sultan Süleyman zaman?nda Mevlânâ’n?n türbesi yenilenirken, eski sandukay? tarihî eser niteli?inde olmas?ndan dolay? babas?n?n sandukas?n?n üzerine koymu?lar, atmaya k?yamam??lar ve böylece babas?n?n sandukas? iki kat büyüklü?e ula?m??t?r.”

Hz. Mevlânâ Günlük Tüketim Malzemesi Yap?lmamal?

Günlük tüketim malzemeleri içinde Mevlânâ’n?n ad?n?n kullan?lmas?n?n da son derece yanl?? oldu?una dikkat çeken Küçük, lokantada Mevlânâ etliekme?i, Mevlânâ ?ekerlemesi, Mevlânâ çorbac?s?, Mevlânâ katl? otopark?, Mevlânâ al??veri? merkezi gibi adland?rmalar?n onun hat?ras?na sayg?s?zl?k oldu?unu hat?rlat?p bu tür davran??lardan bir an önce dönülmesi gerekti?i uyar?s?nda bulunarak sözlerini tamamlad?.