?stanbul'un fethinin 566. y?l? kutlan?yor

?stanbul'un fethinin 566. y?l dönümü çe?itli etkinlik ve programlarla kutlan?yor. Do?u Roma'n?n ba?kenti ?stanbul, tarih boyunca Osmanl? d???nda farkl? devletler taraf?ndan defalarca ku?at?ld?.

Hazreti Muhammed'in "?stanbul elbette fethedilecektir. Onu fetheden kumandan ne güzel kumandan, konu fetheden asker ne güzel askerdir." ?eklindeki sözleri Müslüman devletlerin de bu övgüye mazhar olmak için defalarca ?stanbul'u ku?atmas?na yol açt?.

?stanbul'un fethi için yap?lan haz?rl?klar, ku?atma boyunca hem içeride hem d??ar?da verilen mücadeleler ve fetih sonras? tavr? ilk saltanat? ba?ar?s?z görülen Sultan 2. Mehmet'i "Fatih" ve cihan imparatoru yapt?.

2. Mehmet, ?ehzadeli?i döneminde akl?na ?stanbul'u fethetme dü?üncesini yerle?tirdi. Bu hedefine ula?mak için haz?rl?klara ba?layan 2. Mehmet, ilk saltanat döneminin kötü izlerini silmek için çal??t?.

?stanbul'un fethi için gerekli haz?rl?klar Sultan 2. Mehmet taraf?ndan verilen emirle Karaman seferi dönü?ü Edirne'de ba?lat?ld?.

Edirne'de büyük toplar döküldü

?ehrin d??ar?dan destek almamas? için Za?anos Pa?a 1452 ba?lar?nda Anadolu Hisar?'n? güçlendirdi, a?ustosta ise Rumeli Hisar? tamamlad?. Böylece Karadeniz'le Bizans'?n ia?e ve ikmal ba?lant?s? kesilerek ?stanbul'a askeri yard?mlar?n engellenmesi sa?land?.

Osmanl?'ya hizmet teklifinde bulunan Urban isimli Macar top döküm ustas?n?n yapt??? ilk top Rumeli Hisar?'na yerle?tirildi ve bu top sayesinde ?stanbul Bo?az?'n? izinsiz geçmek isteyen Venedikli Antonio Rizzo'nun idaresindeki gemi bat?r?ld?. Bu topun ba?ar?s? surlar? y?kabilmek için daha çok ve büyük toplar?n yap?m?na ihtiyaç oldu?unu gösterdi. Edirne'de büyük top dökümü i?i ba?lat?ld?.

Edirne'de yeni dökülen büyük top, 62,8 santimetre çap?ndayd?. Her biri 600 kilogram a??rl???nda ta? gülleler atabilecekti. Büyük toplar, 64 günlük zorlu bir yürüyü?ten sonra ?stanbul önlerine geldi. Rumeli ordusunun büyük bir k?sm?, büyük toplar?n hareketinden yakla??k 2 ay sonra Edirne'den hareket etti ve 10 gün sonra ?stanbul'a vard?.

Hisar?n tamamlanmas? sava? sebebiydi ve in?aat s?ras?nda yer yer Bizans ve Osmanl? birlikleri aras?nda küçük çapl? çat??malar ya?and?. Ard?ndan 2. Mehmet Bizans ?mparatoru 11. Konstantinos'tan kenti teslim etmesini talep ederek resmen sava? ilan etti.

Devlet içerisinde ku?atmaya kar?? ç?kanlar oldu

?stanbul'un fethi iç politikada da dengeleri de?i?tirecekti. Devlette oldukça etkin olan Çandarl? Halil Pa?a'n?n ba??n? çekti?i kesimler ku?atman?n ba?ar?s?zl?kla sonuçlanmas?n?n saltanat aç?s?ndan sars?c? olaca??n? dü?ünüyordu.

Özellikle uç beylerinin bir bölümü, ?stanbul'un fethedilip devlet merkezinin buraya ta??nmas? halinde Edirne merkezli gaza ve ak?n faaliyetlerinin son bulaca??n? ve Osmanl? Devleti'nin dört taraf? sularla çevrili ba?kentinden ötürü denizcili?e kayaca?? endi?esini dile getirdi.

Böyle bir ortamda ilk büyük genel taarruz 18 Nisan günü gerçekle?tirildi.

Büyük çapl? sald?r?n?n da ba?ar?s?zl?kla sonuçlanmas? Osmanl? ordugah?ndaki havay? olumsuz etkiledi.

Ayr?ca 20 Nisan'da üç Ceneviz ve bir Bizans gemisinin rüzgar?n da yard?m?yla Haliç önlerindeki Osmanl? ablukas?n? yar?p ?ehri savunanlara yard?m ula?t?rmas?, ku?atman?n kald?r?lmas?na taraftar olan kesimin eline büyük bir koz verdi.

Bu zorlu günlerde padi?ah?n yan?nda olan Ak?emseddin o dönemden bugüne ula?an tek belge olan mektubunda 2. Mehmet'i destekleyerek ku?atman?n devam etmesi gerekti?ini yazd?.

Gemileri karadan yürütme plan? devreye al?nd?

Ordudaki y?lg?nl??? bertaraf etmek için önceden haz?rlanan plan devreye sokuldu. Be?ikta?-Kabata? aras?nda kalan ufak koydan Kas?mpa?a'ya uzanan vadide bir süredir haz?rlanan özel bir yol arac?l???yla 60 gemi karadan yürütülerek Haliç'e indirildi. Bu hamle Urban'?n döktü?ü devasa topun etkisine benzer ?ekilde ?ehri savunanlar ve içerideki halk üzerinde büyük bir psikolojik etki olu?turdu.

Osmanl? gemilerinin 22 Nisan sabah? Haliç'e indirilmesi, ?ehre yard?ma gelen Ceneviz gemilerinin do?urdu?u iyimser havay? da??tarak Bizans halk?n? büyük bir umutsuzlu?a sürükledi. 28 Nisan'da Venedikli Amiral Giocomo Coco, Osmanl? teknelerini yakma giri?imiyle ba?latt??? sald?r?da ba?ar?s?z oldu ve gemisiyle Haliç sular?na gömüldü.

Osmanl? ordusu 6 May?s'ta top at??lar? nedeniyle zay?flayan Topkap? ve Edirnekap? aras?nda kalan surlar? ana hedef olarak seçti.

Ku?atmay? engellemek için yalan haberler yay?ld?

Bu s?rada Macar elçisi Osmanl? ordugah?na gelerek ku?atman?n kald?r?lmamas? durumunda bir Haçl? ordusunun yola ç?kaca?? tehdidinde bulundu. Bizansl?lar da Osmanl? ordusu içine gizlice adamlar yollayarak büyük bir yard?m kuvvetinin Balkanlar'a do?ru harekete geçti?i yönünde haberler yayarak kar???kl?k ç?karmaya çal??t?. ?ayia dilden dile dola?t?.

Neredeyse 50 gündür devam eden ku?atma sebebiyle Osmanl? ordusu aras?nda huzursuzluk had safhaya ç?kt?.

Bu durumu kullanan Çandarl? Halil Pa?a ve taraftarlar? yeni bir harp meclisi toplanmas?n? talep etti. Ku?atman?n kald?r?lmas?n? isteyenlerle son bir genel taarruzda ?srar edenler aras?nda tart??malar ya?and?.

Sonunda bir kez daha 2. Mehmet'in deste?ini alan Za?anos Pa?a nihai sald?r?n?n gününü belirlemekle görevlendirildi.

Her ?ey 29 May?s'ta yap?lmas?na karar verilen son hücuma ba?land?.

Askerlerin de sava? azmini art?rmak için ?ehrin ?slam hukuku gere?ince üç gün ya?ma edilebilece?i duyuruldu.

Öte yandan 11. Konstantinos, ?ehir surlar?n? gezerek askerlere moral vermeye çal???yor, ?ehirde birbiri ard?na dini ayinler düzenleyip moralleri yüksek tutmaya çal??t?. Ayr?ca savunmadan kaçanlar için de sert tedbirler devreye sokuldu.

Gün do?umunda üç dalga halinde büyük taarruz

Osmanl?lar?n gün do?umunda ba?layan üç dalga halindeki büyük taarruzu s?ras?nda, ?stanbul ku?atmas?n?n simge isimlerinden Giovanni Guistiniabi-Lungo a??r yaraland? ve müdafaa hatt? tam anlam?yla çöktü.

Topkap? surlar? ve burada bulunan yüksek kule, a??r topçu ate?i ve ba?ar?l? la??m faaliyetleri sonucu kulenin alt?na yerle?tirilen barut f?ç?lar?n?n ate?e verilmesiyle y?k?ld?. 11. Konstantinos, beraberindeki askerlerle Yedikule civar?nda azap askerleri taraf?ndan s?k??t?r?larak öldürüldü.

Art?k "Fatih" unvan?n? almaya hak kazanan 2. Mehmet ö?le üzeri muzaffer bir kumandan olarak ?ehre girdi ve Ayasofya'n?n kubbesine ç?karak olup bitenlere göz gezdirdi. Ard?ndan ya?may? ikinci günde durdurdu.

Büyük fethin 566. y?l? kutlan?yor
Sonra ?ehir halk?na can ve mal güvenli?i temin ederek ba?kent yapaca?? ?ehrin daha fazla zarar görmemesi için özel itina gösterdi.

Orta Ça?'?n en güçlü kara ve deniz kaleleri, Fatih Sultan Mehmet'in ku?atma teknikleri, ate?li silahlar? ve düzenli askeri gücü kar??s?nda yenilmi? oldu.

?stanbul'un fethi ile 1058 y?ll?k Bizans ?mparatorlu?u sona erdi, Orta Ça? kapand? ve Yeni Ça? ba?lad?. ?stanbul, Osmanl? Devleti'nin yeni ba?kenti oldu.

Haçl?lar?n tahrip etti?i ?stanbul aya?a kald?r?ld?

Fatih Sultan Mehmet ?stanbul'u ald?ktan sonra reformlar gerçekle?tirerek Osmanl?'n?n klasik ça??n? ba?latt?.

Fetihle birlikte hem ?slam hem de Hristiyan dünyas?nda büyük bir ?öhret kazanan Fatih, 1204'teki 4. Haçl? Seferi büyük tahribata u?ray?p gerilemeye ba?layan ?ehre eski ihti?am?n? kazand?rmak için çaba harcad?.

Fatih'in miras?yla sonraki devirlerde ?stanbul eski günlerini de a?arak dünyan?n en önemli ?ehirlerinden birisi haline geldi.