KMÜ’lü Ö?retim Üyesi, Osmanl?’daki Karantinalar? Ara?t?rd?

Karamano?lu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) Tarih Bölümü Ö?retim Üyesi Dr. Mehmet Çelik, Osmanl? Devleti dönemindeki salg?n hastal?klar ve bu süreçte ya?anan karantina uygulamalar?n? ara?t?rd?. Dr. Ö?r. Üyesi Çelik, Kabe'nin örtüsünden mukaddes hediyelere kadar karantina uygulamalar?na dair önemli veriler elde etti.

Cumhurba?kanl??? Devlet Ar?ivlerini ara?t?rarak buradaki belgeleri inceleyen Dr. Ö?r. Üyesi Çelik, günümüzde ya?anan koronavirüs salg?n? mücadele süreci ile geçmi? dönemlerde ya?anan salg?n hastal?klar ve bu hastal?klarla mücadele yöntemleri hakk?nda edindi?i bilgileri payla?t?. 

Osmanl? döneminde veba ve kolera gibi salg?n hastal?klar?n yay?lmas?n?n önüne geçebilmek için Basra, Samarra ve ?ran'daki Müslümanlar?n hac ziyaretlerini ve Kudüs'e giri?leri yasaklama tedbirine ba?vurmak zorunda kal?nd???n? söyleyen Dr. Ö?r. Üyesi Çelik, ar?ivlerde yer alan belgelere göre 1847-1848 ila 1892-1895'te Osmanl?'n?n ba?kenti ?stanbul'da ve di?er vilayetlerinde görülen, halk? korku ve endi?eye sürükleyen kolera salg?n?n?n ülkede pani?e neden oldu?unu belirtti.

Ortaya ç?kan salg?nlar neticesinde Osmanl? Devleti’nin çok ciddi önlemler almak zorunda kald???na dikkat çeken Dr. Ö?r. Üyesi Çelik, 1847-1848 y?llar?nda ?stanbul'da ya?anan kolera salg?n?na kar?? al?nan tedbirler çerçevesinde o dönemde Mekke'den getirilen Kabe örtüsünün dahi üç günlük karantina uygulamas? sonras?nda Topkap? Saray? Hümayunu'nda H?rka-i ?erif Dairesi'ne nakledilebildi?ini vurgulad?.

"Merkezden verilen kararlar vilayetlerde ciddi ?ekilde uygulanm??"

Ara?t?rmalar? ile ilgili bilgileri payla?an Dr. Ö?r. Üyesi Çelik konu?mas?n? ?öyle sürdürdü: “?lk dönem salg?n?n?n etkileri geçmesine ra?men tedbiri elden b?rakmayan Osmanl? idaresi, 9 Kas?m 1889 tarihli ar?iv belgesine göre, Ba?dat'ta ya?ayan Yahudilerin kolera salg?n? yüzünden ?ehir merkezine defin yapma yasa??n? ihlal etmelerinden dolay? Yahudilere tolerans göstermemi?. Basra, Samarra ve ?ran'daki Müslümanlar?n hac ziyaretleri salg?n münasebetiyle yasaklanm??. Kolera salg?n?ndan dolay? Kudüs'e ziyaretin yasaklanmas? da 18 A?ustos 1891 tarihli gazetelere yans?m??. Bu uygulamalar, merkezden verilen kararlar?n vilayetlerde ciddi ?ekilde yerine getirilmesi ile ba?ar?ya ula?m??. Yine bu dönemde ?stanbul’a gelen Alman, Rus ve Fransa sefirlerine çok kat? bir karantina uygulamas? yap?lm??. Bu dönemde kutsal topraklardan gelen hediyeler dahi karantina uygulamas?na tabi tutulmu?. 5 ?ubat 1850 tarihli ar?iv belgesinde de Haremeyn'den gelen fera?et torbalar?yla kutsal emanetlere karantina uyguland??? görülürken bu e?yalar?n kar??mamas? için de dikkat edilmesi çal??anlara bildirilmi?."

“Salg?na kar?? her alanda dikkat çekici önlemler al?nm??”

Osmanl? Devleti’ndeki yöneticilerin ?stanbul'u kas?p kavuran kolera salg?n?na kar?? ald??? önlemleri de anlatan Dr. Ö?r. Üyesi Çelik ?unlar? söyledi: “9 Kas?m 1893'te aç?kta sat?lan sebze, meyve ve etlerin sat?m?n?n yasakland??? da tarihi belgelere yans?m??. Salg?na kar?? al?nacak tedbirler kapsam?nda 1895'te midye, salyangoz, ahtapot ve benzeri deniz ürünlerinin sat???na yasak getirilmi?. Devletin kar?? kar??ya kald??? bu salg?na yönelik verdi?i mücadeleler, dönemin ?artlar?na bak?ld???nda oldukça dikkat çekicidir. Ar?iv belgelerinden de görüldü?ü üzere bu salg?n?n Osmanl? vilayetlerinde yay?lmas?n?n önüne geçmek ve etkilerini azaltmak amac?yla Osmanl? idaresi, al?nan tedbirlerin etkili ?ekilde uygulanmas? ve üst düzeyde devlet temsilcilerinin de bu tedbirlere riayet etmeleri için birçok uygulama getirmi?tir. Osmanl? Devleti'nin ald??? bu tedbirler, salg?na kar?? mücadeledeki ciddiyetini göstermesi aç?s?ndan çok önemlidir."