Kur’an-? Kerimlerin Bas?m?

SAÜ ?lahiyat Fakültesi ve Arapça Dil Grubu Ö?renci Toplulu?u i?birli?iyle Geleneksel Çar?amba Konferanslar? kapsam?nda gerçekle?tirilen konferans?n aç?l?? konu?mas?n? yapan SAÜ ?lahiyat Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Ahmet Bostanc?, fakülte ö?rencilerinin farkl? illerden ve co?rafyalardan alan?nda uzman ki?ileri adamlar? dinleme f?rsat?n? bulmalar?na imkan sa?lamas? bak?m?ndan bu tür etkinliklerin büyük önem arz etti?ini ifade etti. Konferansta üzerinde durulacak konunun önemine de?inen Prof. Bostanc?, kendisinin de büyük bir merak ve ilgiyle konferans? takip edece?ini kaydetti.

Konu?mas?nda Kur’an-? Kerim’lerin bas?m?n?n kültür, sanat, e?itim-ö?retim, ekonomik ve din gibi birçok alanla ili?kisi bulundu?unu söyleyen Prof. Dr. Necmettin Gökk?r, bu konferansta konunun siyasî ve politik yönü üzerinde duraca??n? ve Kurân-? Kerimlerin bas?m?nda siyasî arka plan incelemesi yapaca??n? belirtti. Özellikle matbaan?n dini eserlerin bas?m?nda kullan?lmas?yla birlikte Kur’an-? Kerim bas?m?n?n din devlet ili?kilerinin etkisi alt?na girdi?ini ve bunun Müslüman toplumlar? yönetmede etkin bir rol oynad???n? vurgulayan Prof. Gökk?r, ?unlar? kaydetti:

“Rusya K?r?m sava?? sonras? K?r?m’? Osmanl?’dan al?nca art?k Müslüman tebaas? bulunan Rusya, II. Catherina’n?n devlet ba?kanl???nda 1787 y?l?nda Kur’an-? Kerim’i bast?r?p K?r?m halk?na da??tm??t?r. Kur’an-? Kerim’i basman?n halifenin ve dinî liderli?in sembolik anlam?n? ifade etti?ini dü?ünen II. Catherina, böylece K?r?m’daki Müslümanlar?n halifesi ve dinî liderinin Osmanl? Padi?ah? de?il kendisi oldu?u mesaj?n? vermi?tir. Farkl? sebepleri olmakla birlikte a??rl?kl? olarak matbaa bas?m tekniklerinin Kur’ân alfabesinin bas?m? için uygun olmad??? dü?ünen Osmanl?, ilk ba?larda Kur’an-? Kerim’lerin matbaada bas?m?na izin vermedi?i gibi Kur’an-? Kerim bas?m?n?n ihtiva etti?i siyasî anlamdan dolay? da ?ran ve Avrupa ülkelerinin bast?rd?klar? Mushaflar? da yasaklam??t?r. Daha sonra bas?m tekniklerinin geli?mesi ve Mushaf basman?n sömürgeci ülkelere kar?? siyâsî önemini iyice fark eden Osmanl?, Kur’an-? Kerim’in matbaada bas?lmas?n? 1874 y?l?nda serbest b?rakm??t?r. Kur’an basman?n halifelik makam?n?n sembolü oldu?unun fark?nda olan II. Abdülhamit Haf?z Osman hatt?yla bast?rd??? ve Bahriye Mushaf? olarak isimlendirilen Kur’an-? Kerim’leri Endonezya’dan Kuzey Afrika’ya kadar tüm ?slam co?rafyas?ndaki Müslümanlara göndermi?tir. Dahas? II. Abdülhamit, Osmanl?’n?n Kur’an-? Kerim’leri basmas?ndan sonra Rusya gibi ülkelerin Kur’an-? Kerim’in bas?m? için izin taleplerini bu yetkinin sadece Halifelik makam?nda oldu?unu gerekçe göstererek reddetmi?tir. Osmanl? Devleti’nin y?k?lmas?ndan sonra, önce 1924’te M?s?r, daha sonra ise 1987’de ise Suudî Arabistan, daha önce Osmanl? taraf?ndan bas?lan Mushaflar?n Resm-i Osmânî’den farkl? oldu?unu iddia ederek, kendi Mushaflar?n? basm??lard?r. Günümüzde tüm ?slâm ülkelerinde Suud bas?m? olan Kur’an-? Kerim’ler bulunmaktad?r.”

Konferans boyunca Prof. Gökk?r, Kur’an-? Kerim bas?m?n?n Osmanl?’n?n Bat? devletleri ile diplomatik ili?kilerinde nas?l bir yer etti?ini dönemin gazete haberleri ve Osmanl? belgeleri ???nda ortaya koyup, Kur’an-? Kerim’lerin bas?lmas?ndaki siyasi anlam?n günümüzde hangi boyuta ula?t???n? de?erlendirdi.

Konu?mas?n?n akabinde SAÜ ?lahiyat Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Ahmet Bostanc? taraf?ndan Prof. Dr. Necmettin Gökk?r’a hediye takdim edildi.