Mevlana Diyar?n?n "?ncisi" Dokuzun Han?

Anadolu Selçuklu Devleti'ne ba?kentlik yapan, han ve kervansaraylar?yla ünlü, Mevlana diyar? Konya'daki Dokuzun Han?, "?ehir kap?s?" özelli?iyle tarihi kervan yollar?ndan modern bölünmü? yollara geçi?in simgesi olarak dikkati çekiyor.

Anadolu Selçuklu Devleti'ne ba?kentlik yapan, han ve kervansaraylar?yla ünlü, Mevlana diyar? Konya'daki Dokuzun Han?, "?ehir kap?s?" özelli?iyle tarihi kervan yollar?ndan modern bölünmü? yollara geçi?in simgesi olarak dikkati çekiyor

Konya Vak?flar Bölge Müdürlü?ünce projesi çizilip, onar?m? ve restorasyonu tamamlanan han, Anadolu Selçuklu Sultan? 1. G?yaseddin Keyhüsrev döneminde ??di?ler Emiri Hac? ?brahim taraf?ndan 1210 y?l?nda yapt?r?ld?.

Yap?m?nda moloz ta? ve kesme ta? kullan?lan dikdörtgen planl? yap?n?n, günümüzde k??l?k k?sm? ayaktayken, aç?k avlulu yazl?k k?sm?n?n ise yar?m duvarlar? görülebiliyor.

Duble yolun gerçek anlam?yla bölünerek ku?att???, yollar?n aras?nda "inci" tanesi gibi duran han, 800 y?ll?k geçmi?iyle hem tarihi kervan yollar?na hem de modern duble yollara tan?kl?k ediyor.

Han?n restorasyon çal??malar?nda görev alan, Konya Ticaret Odas? (KTO) Karatay Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatlar? Bölümü Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Ha?im Karpuz, AA muhabirine yapt??? aç?klamada, Dokuzun Han?'n?n Konya'ya kuzey bölgelerden gelen kervanlar?n kent merkezine ula?madan önce konaklad?klar? yer oldu?unu söyledi.

Eski kaynaklara göre bölgeden bir derenin geçti?ini belirten Karpuz, "Bu nedenle bölge 'Dokuzun Beli' olarak biliniyor. Eski kaynaklarda ve han?n kitabesinde Derbent ismi geçiyor. Yani korkulu bir geçit yeri olarak kaynaklarda yer al?yor. Dokuzun Han'? isminin de ç?k?? noktas? olarak, derenin büyük bir selde 9 ki?iyi al?p götürdü?ü rivayeti gösteriliyor." diye konu?tu.

19. yüzy?lda karakol olarak kullan?lm??

?lk onar?m çal??malar?n?n 18. yüzy?lda 3. Ahmet döneminde yap?ld???n?n bilindi?ine dikkati çeken Karpuz, ?öyle devam etti:

"Beylikler döneminde de restorasyon çal??malar? yap?lm??. 19. yüzy?lda güvenlik nedeniyle burada bir karakol kuruldu?unu biliyoruz. Ünlü seyyahlar?n seyahatnamelerinde geçen bilgilerden bunu ö?reniyoruz. 20. yüzy?l?n ba?lar?ndan sonra o karakol da ortadan kalk?yor ve han harap hale geliyor. Avlu k?sm? tamamen toprak alt?nda kal?yor."

"Kapal? bölümü ayakta tutmak için çal??malar yapt?k"

Karpuz, 1990 y?l?nda handa kaz? ve restorasyon çal??malar?n?n yap?ld???n? aktararak, ?unlar? dile getirdi:

"Selçuk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü ve Selçuklu Ara?t?rmalar? Merkezi'nden Prof. Dr. Y?lmaz Önge'nin ba?kanl???nda handa kaz? ve restorasyon çal??malar? ba?lad?. Oradaki çal??malar?m?z? iki ba?l?kta toplayabiliriz. Binan?n, özelikle avlu k?sm?n?n plan?n? ç?karmak için temizlik çal??malar? yap?ld?. ?kincisi ise restorasyon çal??malar?yd?. Kapal? bölümü ayakta tutmak için çal??malar yapt?k. Bu bölümün takviye edilmesine karar verdik. 1992'de Y?lmaz Önge'nin vefat?ndan sonra çal??malara ben devam ettim. O zamanlar Vak?flardan gerekli deste?i alamad?k, üniversitenin de yeterli kayna?? yoktu. Avlunun kaz?s?n? tamamlay?p, avlu duvarlar?n? dondurduktan sonra biz han? b?rakt?k. Vak?flar daha sonra han? günümüzdeki haline getirdi."

Günümüzde kara yollar?n?n ço?unlukla eski kervan yollar?yla birle?ti?ini dile getiren Karpuz, "Konya ile Dokuzun Han'? aras?nda bir menzil, yani yakla??k 8 saatlik bir vakit vard?. Günümüzde oradan merkeze ortalama 15 dakikada geçebiliyoruz. Yollar eskiden oldu?u gibi günümüzde de hayat?m?z? kolayla?t?r?yor. ?leride daha da kolayla?t?racak. Seyyahlar Dokuzun Han?'na geldikleri zaman uzaktan ?ehri görebiliyorlard?. Dokuzun Han?'n? bir tür ?ehrin kap?s? olarak dü?ünebiliriz. Bunu seyyahlar da belirtiyorlar." diye konu?tu.