Osmanl? ?ktisadi Sistemi ve Vak?flar

Sakarya Üniversitesi Akademik ve Sosyal Geli?im Merkezinin (SASGEM) düzenledi?i Çar?amba Konferanslar?n?n bu haftaki konu?u, tarihçi Mehmet Genç oldu.

SAÜ Hukuk Fakültesi Sabahattin Zaim Konferans Salonunda gerçekle?en konferansta “Osmanl? ?ktisadi Sistemi ve Vak?flar” konusu ele al?nd?.Osmanl? iktisadi politika prensiplerini ve bu prensiplerin dayand??? temelleri anlatan Genç, iktisadi yap? ve ili?kiler ile üretim faktörleri üzerinde devletin kontrolü konular?n bilgiler verdi.

Üç önemli prensipten bahseden Genç, “Bunlardan en önemlisi, insanlar?n her kademede ihtiyaçlar?n?n kar??lanmas? prensibidir. Bu prensip, mallar?n mümkün oldu?u kadar bol, ucuz ve ula??labilir olmas?n? sa?lamaktan geçer. Bunu sa?lamak için dar bölge kazalar? olu?turdular. Üretim ve tüketimin dengelenmesini istedikleri bölgeleri seçtiler. Bütün ihtiyaçlar?n kar??lanaca?? pazarlar kurdular ve bu pazarlar?n denetimini sa?lamak için baz? önlemler al?nd?.

Osmanl?’da bütün mallar ?stanbul’a gidiyordu. Bir süre sonra mallar artt?kça ba?ka ?ehirlere de gönderilmeye ba?land?. Bu bölgedeki ihtiyaçlar da kar??lan?nca ihracat yap?lmaya ba?land?. ?nsanlar?n o ça?da refah içinde olmas? için bu gerekiyordu” ?eklinde konu?tu.

Osmanl? Devleti’nin insanlar?n vergi yükünü çekilmez düzeye getirmemeyi en önemli prensipleri aras?nda sayd???n? belirten Genç, fiskalizm (gelircilik) ve di?er önemli prensibin dayand??? tradisyonalizm (gelenekselcilik) ak?mlar?ndan bahsetti. Osmanl?lar?n gelenekçi görünmesine ra?men asl?nda yenilikçi olduklar?na vurgu yapan Genç, “?htiyaç oldu?u zaman yeni kararlar almakta hiç tereddütleri yoktu. Bir yenilik yapacaklar? zaman devlete ve halka yararl? olup olmad???na bakarlard?.

Ancak ikisi için de yararl?ysa yaparlard?. Ama hem halka hem devlete faydal? hem de kimseye zarar vermeyen ?slahatlar yapmak zordu. Bu zorluk onlar? gelenekçili?e yönlendirdi. Sosyal ve iktisadi ili?kilerde ula??lan dengeleri muhafaza etmek için dengeyi bozan yenili?i ortadan kald?rmay? temel ilke edinen Osmanl?, aya?? yere basan bir anlay?? olan tradisyonalizm anlay???n? benimsemi?tir” ifadelerini kulland?.

Genç konu?mas?n?n devam?nda, tradisyonalizm görü?ünü benimseyen Osmanl?’n?n yapt??? di?er yeniliklerden ve çal??malardan, bu çal??malar?n ortaya ç?kard??? vak?f ve sistemlerden bahsetti.

Konferans?n sonunda tarihçi Mehmet Genç’e hediyesi takdim edildi.