Sakarya’n?n 300 Y?ll?k Tarihi Eserleri Kay?t Alt?na Al?nd?

SAÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih bölümü ö?retim üyesi Prof. Dr. Lütfi ?eyban ve ara?t?rmac? - asistan O?uzhan K?r taraf?ndan haz?rlanan “Osmanl? Mimâri ve Mezar Ta?? Kitâbeleriyle Sakarya” kitab?, Sakarya Büyük?ehir Belediyesince yay?n hayat?na kazand?r?ld?. Sakarya’n?n 307 y?ll?k bir dönemine ???k tutan çal??ma, 1639 - 1946 y?llar? aras?n? kaps?yor.

SAÜ Fen Edebiyat Fakültesi ö?retim üyesi Prof. Dr. Lütfi ?eyban, kitapta Sakarya’n?n mimari kitâbelerinin ve mezar ?âhidelerinin her biri birer tarih kayna?? olarak özenle kay?t alt?na al?nd???n? belirterek, “Proje sonucu ortaya ç?kan çal??may? hem Türk toplumunun kültürel haf?zas?na hem de bilim camias?n?n hizmetine sunduk. Ayr?ca bu sayede Sakarya halk?n?n kendi ecdad?yla yeniden ba? kurmas?na imkân sa?lanm?? oldu” dedi.

“22 kitabe ve bin 208 mezar ta?? var”

Kitapta 22 tane kay?tl? mimari kitâbe say?s? bulundu?u bilgisini veren Prof. Dr. Lütfi ?eyban, “Bunlardan 4’ü Adapazar?’nda, 1’i Tarakl?’da, 7’si Geyve’de, 5’i Sapanca’da, 2’si Pamukova’da, 1’i Kaynarca’da, 1’i Karasu’da ve 1’i de Hendek’te bulunmaktad?r” diye konu?tu. Tespit edilen vas?fl? mezar ta?? veya ?âhide say?s?n?n ise toplam bin 208 oldu?unu kaydeden Prof. Dr. ?eyban, “Bunlar?n 141’i Adapazar?’nda, 39’u Arifiye’de, 142’si Erenler’de, 12’si Serdivan’da, 86’s? Tarakl?’da, 78’i Geyve’de, 115’i Sapanca’da, 62’si Pamukova’da, 164’ü Kaynarca’da, 13’ü Sö?ütlü’de, 16’s? Ferizli’de, 200’ü Karasu’da, 48’i Kocaali’de, 42’si Akyaz?’da, 28’i Karapürçek’te ve 23’ü Hendek’te bulunmaktad?r” ?eklinde konu?tu.

“En de?erli kitabe ve ta?lar Kaynarca Karasu’da”

Estetik ve içerik kalitesi bak?m?ndan en de?erli kitâbe ve mezar ta?lar?n?n s?ras?yla Kaynarca, Karasu, Geyve, Adapazar?, Erenler, Pamukova, Tarakl? ve Sapanca’da bulundu?unu belirten ?eyban, Kocaali, Karapürçek, Akyaz?, Hendek, Ferizli ve Sö?ütlü’deki kitabe ve mezar ta?lar?n?n ise di?erlerine oranla daha sade ve basit yap?da olduklar? bilgisini verdi.

“?vedilikle koruma alt?na al?nmal?”

Sakarya bölgesinin Osmanl?’n?n kurulu? co?rafyas?nda yer ald???n? ifade eden Prof. Dr. ?eyban, Sakarya’n?n özellikle 19’uncu ve 20’nci yüzy?llarda çokça göç ald???n?, dolay?s?yla kültürel çe?itlili?in, kültürler aras?ndaki etkile?imin ve çe?itli ortak de?erlerin kitâbelere yans?malar?n?n yerel tarih çal??malar? aç?s?ndan çok önemli oldu?una i?aret etti. Çal??ma sonucunda Sakarya’da Osmanl? eserlerinin ve mezar ta?lar?n?n gereken ilgiyi görmedi?inin ortaya ç?kt???n? belirten Prof. Dr. ?eyban, Sakarya’daki tarihi eserlerin büyük k?sm?n?n, özellikle Osmanl? mezar ta?lar?n?n bulunduklar? yerlerde korunamad???n?, bu eserlerin vakit kaybetmeden koruma alt?na al?nmas? gerekti?ini vurgulad?.

“Müze veya koruma alanlar? olu?turulmal?”

Prof. Dr. ?eyban, “Bize göre merkez Adapazar?’ndan ba?lamak üzere her ilçenin kaymakaml??? vas?tas?yla o ilçede bulunan Osmanl? mezar ta?lar? derlenip toparlanmal? ve ilçe merkezlerinde olu?turulacak müzelerde veya en az?ndan Kaymakaml?k bahçesinde düzenlenecek aç?k-müzevari özel bir kö?ede koruma alt?na al?nmal?d?r. Aksi takdirde talan bütün h?z?yla devam edecek ve k?sa bir süre sonra Sakarya’da Osmanl? mezar ta?? neredeyse hiç kalmayacakt?r. Benzer tespit, ildeki di?er tarihi eserler için de geçerlidir. Her ilçenin sahip oldu?u vas?fl? mezar ta?lar? ve di?er tüm ta??n?r tarihi kültür varl?klar?, o ilçede kurulacak müzeye ta??nmal? ve orada usulünce korunmal?d?r. Bu i?, ülkemizin acil meselelerinden birisidir” ifadelerini kulland?.