Sakarya’n?n Vergi Uyumu Analizi Yap?ld?

Sakarya Üniversitesi Sakarya Ekonomik ve Sosyal Ara?t?rmalar Merkezi (SESAM) taraf?ndan desteklenen Vergi Uyumu analizi tamamland?.

Sakarya Üniversitesi ö?retim üyelerinden SESAM Müdür Yard?mc?s? Dr. Ö?r. Üyesi Hakan Yavuz, Dr. Ö?r. Üyesi I??l Ayas ve Dr. Ö?r. Üyesi Harun K?l?çaslan, Sakarya’n?n mali aç?dan de?erlendirmesini yaparak Sakarya’n?n vergi uyumu konusundaki durumunu ortaya koydu.

Vergi uyumunun, mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini eksiksiz ?ekilde yerine getirmesi olarak tan?mland???n? belirten Dr. Ö?r. Üyesi Hakan Yavuz, “Söz konusu yükümlülüklerden herhangi birinde eksiklik olmas? ise vergi uyumsuzlu?u olarak ifade edilir. Vergi uyumunun ekonomik, mali ve sosyal etkilerinin olmas? bu kavram?n ön plana ç?kan unsurlar?d?r. Ekonomik yönden kay?t d???l???, mali yönden vergi gelirlerini ve sosyal yönden de gelir da??l?m?n? etkilemesi, kurumsal düzeyde vergi uyumunu artt?rman?n ne denli önemli oldu?unu ortaya koymaktad?r” dedi.

Kay?t d??? ekonomi ülkemizin yap?sal sorunudur

Kay?t d??? ekonominin ülkemizin en temel yap?sal sorunlar?ndan biri oldu?una dikkat çeken Hakan Yavuz, “Kay?t d???l???n öncelikli nedenlerinden biri vergi kaç?rmad?r. Vergi kaçakç?l??? ile mücadelede de ekonomik yakla??m?n önerdi?i zorunlu unsurlar?n yan? s?ra, davran??sal yakla??m taraf?ndan önerilen gönüllü unsurlara da ihtiyaç vard?r. Bu çal??mada hem zorunlu hem de gönüllü unsurlar de?erlendirilmi?tir” ifadelerini kulland?.

Vergi uyumu ara?t?rmalar?n?n önemli oldu?unu vurgulayan Yavuz, bu tip çal??malar?n vergi konusunda al?nacak kararlar?, belirlenecek politikalar? do?rudan etkileyebilece?ini söyledi.

Sakarya’da tahakkuk eden vergilerin tahsilat? azal?yor

Merkezî yönetimin bütçe gelirleri tahakkuk ve tahsilat aç?s?ndan de?erlendirildi?inde ise merkezî yönetim bütçe gelirlerinden tahsil edilenlerin tahakkuka oran?n?n 2004 y?l?ndan itibaren hemen hemen her y?l azalarak 2018 y?l?na kadar %86,94’ten %62,88’e geriledi?i görüldü?ünü söyleyen Hakan Yavuz, “Tahsilattaki söz konusu azal?? trendi bütçe aç?klar? üzerinde de önemli etkiler yapmaktad?r. Merkezî yönetim kümülatif bütçe gelirlerindeki kadar dü?ük olmasa da Merkezi yönetim vergi gelirleri tahsilat-tahakkuk aras?ndaki azal?? trendi önemli bir olumsuzlu?u ortaya koymaktad?r” dedi.

Gecikme faizleri ve vergi cezalar?nda önemli miktarda azalma

Sakarya’daki vergi ve benzeri gelirler için ayr? ayr? verilerin incelendi?ini belirten Yavuz, “Genel olarak bütün gelir türlerinde tahsilat oranlar?n?n dü?me e?ilimi söz konusudur. Bunlar?n içerisinde harç gelirleri hem tahsilat oranlar? bak?m?ndan hem di?er gelir türlerine göre dü?me e?ilimi en dü?ük olmas? bak?m?ndan en iyi durumdad?r. Nitekim tahsilat oranlar? %90 seviyelerindedir. Bu durumun gelirin niteli?inden kaynakland??? söylenebilir. Gecikme faizleri ve vergi cezalar?nda önemli miktarda azal?? söz konusudur ki di?er gelir türlerine göre en dü?ük seviyede bir tahsilat oran? ortaya ç?karak neredeyse s?f?ra indi?i görülmektedir. ?üphesiz bu durum önemli sorunlar? beraberinde getirebilecektir. Tahsilat oranlar? bak?m?ndan en yüksek ikinci s?rada gelir stopaj vergisi görülmektedir. Kaynaktan kesme yöntemine ra?men bu vergi türünde de tahsilat oranlar?n?n dü?me e?ilimi göstermesi olumsuz bir durumdur. Kurumlar vergisi ve damga vergisi de birbirine yak?n ortalama bir oran ve trend göstermektedir. Ancak kurumlar vergisinde önemli dalgalanmalar söz konusudur. Bunun temel nedeni ise bu verginin ekonomik konjonktüre daha fazla duyarl?l?k gösterebilmesidir” dedi.

Vergi fark?ndal??? art?yor

Çal??mada Sakarya’daki gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bak???n?n ampirik olarak da incelendi?ini söyleyen Yavuz, “Gelir vergisine yönelik öne ç?kan sonuçlar ele al?nd???nda; gelir vergisi mükellefleri gelir vergisi ile ilgili yeterli bilgiye sahip oldu?unu belirtseler de bu alandaki de?i?iklikleri yak?ndan takip etmediklerini ifade etmi?lerdir. Bununla birlikte, mükelleflerin büyük ço?unlu?u gelir vergisi oranlar?n?n yüksek oldu?unu dü?ünmektedir. Gelir vergisi uyumunu etkileyen faktörlere bak?ld???nda ise e?itim de?i?kenin öne ç?kt??? görülmektedir. Gelir vergisi uyumunu etkileyen di?er bir de?i?ken ise gelirdir.

Ayr?ca beyana dayal? tarhiyat yap?lan gelir vergisi mükelleflerinin gelir vergisi alg?s? stopaj yöntemine göre tarhiyat yap?lan mükelleflerden yüksektir. Bu durum beyana dayal? tarhiyat yap?lan grubun gelir vergisi bilincinin daha yüksek oldu?u göstermektedir. Ayr?ca mükellefiyet y?l?n?n vergi fark?ndal???n? artt???n?n tespiti de di?er bir önemli bulgudur. Çal??mada incelenen kurumlar vergisine yönelik sonuçlara bak?ld???nda ise kurumlar vergisi mükelleflerinin vergi ile de?i?iklileri gelir vergisi mükelleflerine nazaran daha yak?ndan takip ettikleri görülmü?tür” ?eklinde konu?tu.

Kaynak: Fakülte Haber