SAÜ Depremi'in Hasar Ön De?erlendirmesini Yapt?

SAÜ Elaz??-Malatya Depremi Ara?t?rma Grubu Hasar Ön De?erlendirmesini Yapt?.

Sakarya Üniversitesi ?n?aat Mühendisli?i Bölümü ö?retim üyeleri, Elaz?? ve Malatya’da meydana gelen depremler ile ilgili hasar ön de?erlendirme raporunu aç?klad?.

SAÜ ?n?aat Mühendisli?i Bölümü ö?retim üyeleri Prof. Dr. Erkan Çelebi, Dr. Ö?r. Üyesi Zeki Özcan, Dr. Ö?r. Üyesi Necati Mert, Dr. Ö?r. Üyesi Zeynep Yaman, Prof. Dr. Kemalettin Y?lmaz ve Doç. Dr. Ertan Bol, 24 Ocak 2020 tarihinde Elaz?? ve Malatya’da meydana gelen depremler ile ilgili 29-31 Ocak 2020 tarihlerinde Elaz?? ilinde, Mustafapa?a, Sürsürü ve Abdullahpa?a mahalleleri ile depremin merkez üssü olan Sivrice ilçesinde betonarme ve y??ma yap?larda incelemeler yapt?.

?ncelenen binalarda s?kl?kla yap?sal hasarlar gözlemleyen ekip, gözlemlerini ?u ?ekilde aç?klad?:

“Abdullahpa?a Mahallesinde incelenen kooperatif bloklar? bodrum +5 kat olarak in?a edilmi?tir. Birbirlerinden dilatasyon derzi ile ayr?lan ikiz bloklar olarak düzenlenmi?tir. ?ncelenen kooperatif bloklar? mimari ve kullan?lan yap? malzemeleri aç?s?ndan bölgedeki yap? stokunu tam olarak yans?tmaktad?r. Bloklar betonarme kolon-kiri?-dö?emelerle olu?turulan ta??y?c? sistem ve yatay delikli tu?la ile bölme duvarlar? in?a edilmi?tir. Betonarme kiri?lerde e?ilme çatlaklar? yayg?n olarak gözlenmektedir. Bodrum katlarda özellikle s?vas?z olan ta??y?c? elemanlardaki fazla miktardaki bo?luklar, beton yerle?tirme ve bak?mlar?n?n özensiz yap?ld???n? aç?kça göstermektedir. Yatay delikli tu?la ile in?a edilen bölme duvarlar?n ise 45 derece aç? ile betonarme yap?larda uygulanan kapal? ç?kmalar ve kiri?lerin kolonlara d??merkez ba?lanmas? sonucu yap?sal hasarlar?n artt???, yap?sal olmayan duvar hasarlar?n?n da ileri seviyelere ula?t??? ve k?smi y?k?lmalar?n oldu?u yayg?n olarak görülmektedir.

Betonarme yap?larda tu?la bölme duvarlar?nda görülen yayg?n kesme çatlaklar?n?n nedeni olarak betonarme elemanlar?n boyutlar?na ve malzeme kalitesine ba?l? olarak a??r? yer de?i?tirme yapm?? olmas? olarak de?erlendirilmi?tir. Betonarme binalar?n ço?unun, ta? duvarl? ve betonarme çevre perdeli bodrumlu olarak in?a edilmesi yap?n?n deprem davran???na olumlu yönde katk? sa?lam??t?r. Ortaya ç?kan kayma çatlaklar? ve duvar düzlemi d???na hareket eden ve k?smen göçen duvar hasarlar? yo?un olarak gözlenmi?tir.

Betonarme elemanlarda kullan?lan, betonun haz?rlanmas?nda uygun olmayan iri agregal? dere çak?llar?n?n kullan?ld???, betonun yerle?tirilmesinde de problemler görüldü?ü, buna ba?l? olarak aderans?n sa?lanamad??? ve korozyonun ileri seviyelere ula?t??? belirlenmi?tir. Donat? i?çili?inde de zay?fl?klar göze çarpmaktad?r. Etriye aral?klar?n?n 25-30 cm olarak düzenlendi?i, etriye kancalar?n?n 90 derece yap?ld??? ve boyuna donat?lar? tam sarmayan etriyelerin kullan?ld??? görülmü?tür. Betonarme kolon ve kiri?lerin elektrik, su ve kalorifer tesisatç?lar? taraf?ndan tesisat yerle?tirmek amac? ile tahrip edildi?i yayg?n olarak gözlenmi?tir.

Dolu harman tu?las? ile y??ma tarzda in?a edilen 3-4 katl? yap?lar?n betonarme yap?lara göre daha az hasar görerek depremi ba?ar? ile atlatt??? gözlenmi?tir. 50-60 y?ll?k y??ma yap?lardaki yap?m tekni?i ve i?çilik kalitesi dikkat çekicidir. Bu bölgenin en büyük talihi ‘deprem yönetmeli?inin’ ön gördü?ü ‘tasar?m depremiyle’ kar??la?mam?? olmas?d?r. Ancak, tasar?m depreminin öngördü?ü yer ivmesinin yar?s? kadar bir sars?nt?yla bu derece bir hasar?n ve y?k?m?n bu bölgede olu?mamas? beklenirdi.

Bilim ve teknolojideki geli?melere paralel olarak malzeme kalitesinin artmas?, deprem yönetmeli?inin iyile?tirilmesi ve denetimin atmas? binalar?n daha güvenli olmas? sonucunu do?urmu?tur. Buna mukabil yeni binalarda bu büyüklükteki bir deprem için meydana gelebilecek hasar düzeyleri asla kabul edilemez olarak bilinmelidir.”