Saü'de Osmanl?-M?s?r ?li?kileri Ele Al?nd?

Sakarya Üniversitesi Mülteka Lügati'd-Dad Arapça Dil Kulübü ö?renci toplulu?unca her hafta düzenlenen Bahçe Sohbetleri’nin bu haftaki konu?u Ö?r. Gör. Reda Abdelsalam oldu.

?lahiyat Fakültesinde gerçekle?en “Osmanl?-M?s?r ?li?kileri” konulu konferansta konu?an Ö?r. Gör. Abdelsalam, Osmanl? Devleti’nin M?s?r’? ne zaman ve nas?l fethetti?ini, Osmanl?lar?n M?s?r’a nas?l geldi?ini ve o dönemde M?s?r’da hayat?n nas?l i?ledi?ini anlatt?.

Osmanl? Devleti’nin M?s?r’daki ilk valisi Kavalal? Mehmet Ali Pa?a’n?n 1804 y?l?nda Osmanl? ordusuyla gelerek M?s?r’a vali oldu?unu belirten Abdelsalam, Mehmet Ali Pa?a’n?n Mora'da patlak veren ve uzun süredir Osmanl? Devleti'nin bast?rmakta güçlük çekti?i Mora ?syan?’n? bast?rd???n? söyledi. Abdelsalam, devam?nda Kavalal? Mehmet Ali Pa?a’n?n M?s?r’a nas?l hükmetti?i ve Osmanl?’ya ihaneti hakk?ndaki konular? ele ald?.

“Osmanl? M?s?r’da birçok iz b?rakt?”

Osmanl? Devleti’nin M?s?r’da dini, toplumsal ve yeme içmeye yönelik etkiler b?rakt???n? belirten Abdelsalam, “Dini olarak bak?ld???nda Osmanl?lar Arapça’ya, Kur’an-? Kerim’e ve ezberlenmesine, Osmanl? mimarisini yans?tan camiler yapmaya ve devleti korumak için kaleler in?a etmeye önem vermi?lerdir. Toplumsal olarak Ramazan’da iftar için yap?lan top at???, sûfilerin bir araya gelip oturdu?u ve ibadet ettikleri tekkeler, insanlar?n su içti?i sebiller, erkekler için kal?n kad?nlar için ince tokmaklar?n kap?lara tak?lmas?, Osmanl?’n?n M?s?r’da b?rakt??? izlerdendir” dedi.

Osmanl? Türkçesinden Arapçaya çok say?da kelimenin geçti?ini kaydeden Abdelsalam, “Örnek olarak günlük hayatta kullan?lan posta, postac?, köfte, köfteci, garson, ?oför, lamba, oda, boya, dolap, terzi gibi kelimelerin, askeri rütbelerle alakal? çavu?, bey, pa?a gibi kelimelerin geçti?i görülür” diye konu?tu. Osmanl? hayat yap?s?n?n M?s?r’a nas?l yans?d???n? anlatan Abdelsalam, yemek olarak ise dolma, künefe, baklava ve Türk kahvesinin de M?s?r’da bilinen yiyecek ve içeceklerden oldu?unu söyledi.

“Osmanl? halka iyi davrand?”

Osmanl?larla M?s?rl?lar aras?ndaki ili?kinin ilk ba?larda iyi oldu?unu söyleyen Abdelsalam, Memlüklüler döneminde M?s?r’da hayat?n kötüye gitti?ini, fakirlik ve hastal???n ülkeyi ele geçirdi?ini, ancak Osmanl?lar?n Memlüklülerin aksine M?s?r halk?na kar?? nas?l muamele edece?ini bildi?ini anlatt?. Abdelsalam, ?öyle devam etti:

“Osmanl? geldi?inde hayat yava? yava? düzelmeye ve geli?meye ba?lad?. Hatta M?s?rl?lar kendileri için yönetici olarak Kavalal? Mehmet Ali Pa?a’y? seçmi?lerdi. Kavalal? Mehmet Ali Pa?a, M?s?r’? Frans?zlara ve ?ngilizlere kar?? savunmu?tu. Osmanl? Devleti fetihleri geni?letmi?, ?am, Hicaz, Irak ve Musul’u topraklar?na katm??t?. Kavalal? Mehmet Ali Pa?a, daha sonra bu bölgeleri kendi yönetimi alt?na almak istedi. Bu bölgelerin kendisine boyun e?mesini istedi. Bunun üzerine Osmanl? sultanlar?, Kavalal? Mehmet Ali Pa?a’n?n hain oldu?unu ilan etti.

Onunla sava?maya karar verdi. ?ki taraf aras?nda sava? meydana geldi. Ancak Osmanl? ordusu bu bölgede yenildi. Rusya, ?ngiltere ve Fransa Osmanl?larla anla?t?. Kavalal? Mehmet Ali Pa?a’y? teslim olmas?, elindeki bölgeleri Osmanl?’ya geri vermesi için tehdit etti. E?er ki cevap vermezse on günlük sürenin sonunda ?am ve M?s?r’?n yönetimi kendisinden al?nacakt?. Bunun üzerine büyük bir ordu gönderildi. Londra'da imzalanan antla?maya göre Suriye, Girit ve Adana Osmanl? Devleti'ne geri verildi, M?s?r ise Kavalal? Mehmet Ali Pa?a ve soyundan gelenlere b?rak?ld?.”