Sivil toplumda kad?n?n yeri anlat?ld?

Bart?n Üniversitesi Çe?m-i Cihan Sohbetleri’nin dokuzuncusu Prof. Dr. Ömer Çaha’n?n verdi?i “Sivil Toplum ve Kad?n” adl? konferansla gerçekle?tirildi.

Üniversitenin geleneksel hale getirdi?i Çe?m-i Cihan Sohbetleri’nin dokuzuncusu “8 Mart Dünya Kad?nlar Günü” dolay?s?yla “Sivil Toplum ve Kad?n” konusunda gerçekle?tirildi. Bart?n Üniversitesi A?dac? Kampüsü Konferans Salonunda düzenlenen konferans? ?stanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Ö?retim Üyesi Prof. Dr. Ömer Çaha verdi

Çaha, dünyada kad?n?n sivil toplum içerisindeki yerinden tarihsel olarak bahsederek “Kad?n konusu evrensel bir meseledir. Evrensel dedi?imizde mekân ve yerden bahsetmiyoruz. Tarihsel perspektiften bakacak olursak, kad?n meselesinin modernizm ile birlikte daha belirgin halde kendini hissettirdi?ini görebiliriz. Geleneksel toplum aile merkezli bir toplumdur. Kad?n da ailenin bir parças? olarak, ayn? zamanda hem sosyal hayat?n hem de ekonomik hayat?n merkezindedir. Ancak modern toplum, ekonomiyi, ekonomik hedefleri ya da üretim süreçlerini aileden kopartm??t?r.

Ortaça?’da evler iki katl?d?r. Üst katta aile oturur, alt katta ise atölye gibi üretim yerleri vard?r. Burada aile bireylerinin hepsi çocuk ve kad?n da dâhil olmak üzere çal???rlar. Dolay?s?yla aile ayn? zamanda bir üretim merkezidir. Kad?nda bu üretim merkezinde yer ald??? için karar mekanizmas?n?n bir parças?d?r. Daha sonra üretim fabrikalara ta??n?yor. Bununla beraber de kad?n üretimden kopar?lm??, erkek ise fabrikaya çekilmi?tir. Daha sonra bu fabrikalar için i? gücünü yeti?tirmek üzere e?itim kurumlar? ortaya ç?km??t?r. Dolay?s?yla aile üretimden kopar?lm?? ve üretimin merkezi kamusal ya da toplumsal alan dedi?imiz bu yerler olmu?tur.” dedi.

Feminizm hareketinin ortaya ç?k?? süreci anlat?ld?

Feminizm olarak adland?r?lan hareketin ortaya ç?k?? süreçlerini aktaran Çaha, “Tarihsel olarak görebilece?imiz üretimde ve ailede ya?anan bu geli?melerin beraberinde Avrupa’daki kad?n hareketleri ortaya ç?kmaya ba?lam??t?r. Yani Avrupa’daki kad?n hareketlerinin ortaya ç?kmas?ndaki temel neden budur. Üretimden kopan kad?nlar 18’inci yüzy?l?n geli?iyle beraber kamusal hayat?n bir parças? olma mücadelesine giri?tiler. Feminizm ya da kad?n hareketi denen harekette bu ?ekilde ba?lam?? oldu.” diye konu?tu.

Avrupa’daki kad?n hareketleri aktar?ld?

Çaha, Avrupa’da tarihsel olarak 3 dalga ?eklinde kad?n hareketi gerçekle?ti?ini de de?inerek, “Birinci dalga kad?n hareketi ve e?itlik talebi vard?r ve 1960’lara kadar etkilidir. ?kinci dalga kad?n hareketi ve kad?n?n farkl?l??? söylemi 1960’lardan sonra ortaya ç?km??t?r. Üçüncü dalga kad?n hareketi ise feminizmde yeni bir yakla??m getirmi?tir. 1980’lerden sonra geli?en bir anlay??t?r. Kad?n?n iki kimliklili?i vurgusu vard?r. Beyaz Bat?l? kad?n hareketine kar?? duyulan tepki olarak ortaya ç?km??t?r. Ayr?ca tek tip modernle?me anlay???na, kad?n?n farkl? ba?lamlar içindeki ezili?i, kad?nlar?n kad?nlar taraf?ndan da eziliyor olu?una tepki vard?r.” ?eklinde konu?tu.

Osmanl? dönemi ve Cumhuriyet’le birlikte yap?lan reformlar konu?uldu
Osmanl? Dönemi ve Cumhuriyet ile birlikte Ülkemizde kad?n ile ilgili yap?lan reformlar? da aktaran Çaha, “Türkiye’de birçok bat? ülkesinden önce kad?nlarla ilgili baz? düzenlemeler hayata geçirilmi?tir.” dedi. Çaha, konu?mas?na ?u ?ekilde devam etti:“Osmanl?’da 1842’de T?bbiye mektebi bünyesinde kad?nlar hem?irelik e?itimi almaya ba?lad?. 1847’de k?z çocuklar?na sanayi mektebinde e?itim verilmi?tir. 1847’de k?z ve erkek çocuklara e?it miras hakk? tan?yan ?rade-i Seniye yay?mland?. 1856’da köle ve cariye al?n?p sat?lmas? yasakland?. 1858’de arazi Kanunnamesinde miras?n k?z ve erkekler aras?nda e?it olarak payla?t?r?laca?? hükmü yer ald?. 1858’de K?z Rü?tiyeleri aç?ld?. 1869’da k?zlar?n e?itimine ilk kez yasal zorunluluk getiren Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yay?mland?. 1869’da kad?nlar taraf?ndan ç?kar?lan Muhaderat Gazetesi yay?mland?. 1870’da k?z ö?retmen okulu Dar-ül Muallimat aç?ld?.

1871’de Mecelle'nin (Osmanl? Medeni Kanunu) uygulanmas? için ç?kar?lan Hukuk-? Aile Kararnamesi ile evlilik sözle?mesinin resmi memur önünde yap?lmas?, evlenme ya??n?n erkeklerde 18, kad?nlarda 17 olmas? ve zorla evlendirmelerin ise geçersiz say?lmas? düzenlendi. 1873’de ilk defa kad?n ö?retmen atanm??t?r daha sonra da okullara yönetici olarak atanmaya ba?lam??lard?r. 1876’da Kanun-i Esasi (?lk Anayasa) kabul edilerek temel haklar düzenlendi. K?z ve erkekler için ilkö?retim zorunlu hale getirildi. 1897’de kad?nlar ücretli i?çi olarak çal??maya ba?lad?. 1914’de ?nas Darülfünunu ad? alt?nda k?zlar için bir yüksekö?retim kurumu aç?ld?. 1917’de Aile Hukuku Kararnamesiyle kad?nla erke?e e?it roller verilir. 1921’de darülfünunda karma ö?retime geçildi. Cumhuriyet döneminde ise kad?nlara yönelik önemli reformlar yap?lm??, böylece kad?nlara biçilen rol ortaya konulmu?tur. Bu noktada ‘Kad?nlar Halk F?kras?’ ve ‘Türk Kad?nlar Birli?i’nin de Cumhuriyetle birlikte ciddi kazan?mlar?n elde edilmesinde önemli faaliyetlerde bulunmu?lard?r.”

“Ülkemizde kad?nlar?n mecliste temsiliyet oran? dü?ük”

Dünya’n?n farkl? bölgelerindeki ülkelerin kad?nlara mecliste yer verme oranlar?n? da aktaran Çaha, “Amerika’da yüzde 28,3, Avrupa’da yüzde 26,4, Sahra Alt? Afrika’da yüzde 23,8, Asya’da yüzde 19,6, Arap Ülkelerinde yüzde 18,9 ve Pasifik’te ise yüzde 15 oran?nda kad?nlar mecliste temsil edilmektedir. Bu verilere göre dünyada kad?nlar?n mecliste temsil edilme oran? yüzde 23,4’tür. Ayr?ca Avrupa Birli?i ülkelerinde de kad?n milletvekilleri farl?l?k göstermektedir.

?sveç toplam 349 milletvekilinden 161’inin kad?n olmas?yla yüzde 46,1 oran?nda listenin en sütünde yer al?rken; Finlandiya yüzde 42, Norveç yüzde 41,4, Fransa yüzde 39,6, ?spanya yüzde 39,1, ?zlanda yüzde 38,1 oranlar?yla listede ?sveç’i takip ediyor. Avrupa’daki 28 ülkenin meclisteki toplam milletvekillerinin kad?n milletvekillerine oran? 30,2 iken Türkiye’de ne yaz?k ki bu oran yüzde 17,4’e denk gelmektedir.” ?eklinde konu?tu.

Kar??l?kl? soru ve cevaplar?n al?nmas?n?n ard?ndan son bulan etkinli?e; Bart?n Valisi Sinan Güner’in e?i Uzman Dr. Beyhan Güner, Bart?n Belediye Ba?kan Vekili Hüseyin Fahri F?r?nc?o?lu, Üniversitemiz Rektörü Prof. Dr. Orhan Uzun ile e?i Hatice Uzun, akademisyenler, sivil toplum kurulu?u temsilcileri ve ö?renciler kat?ld?.