Taklitten Öteye Geçmeliyiz

Sakarya Üniversitesi ?deal Gençlik Ö?renci Toplulu?u ve MTTB Sakarya ?ubesi taraf?ndan ortakla?a düzenlenen “Tarih ve Medeniyet Akademisi” etkinlikleri ba?lad?.

SAÜ Kültür ve Kongre Merkezinde bu kapsamda düzenlenen “Yeni Türkiye`nin Kültürel Vizyonu” konulu konferansa eski Sakarya Milletvekili Mustafa ?sen konu?mac? olarak kat?ld?

Konu?mas?nda ‘medeniyet’ ve ‘yeniden bir medeniyet kurulabilir mi?’ kavramlar? üzerinde duran ?sen, tarih ve medeniyeti olu?turan kültürün soyut ve anla??lmas? zor bir kavram oldu?unu söyledi. Kültürel unsurlar?n asl?nda tüm toplumlarda temel olarak benzer ?ekillerde var oldu?unu belirten ?sen, önemli olan?n bu unsurlar?n bütün dünyan?n ilgi duydu?u çerçeveye ta??nmas? oldu?unu vurgulad?. ?sen, “Yap?p etti?imiz ?eyler dünyan?n birçok ülkesi taraf?ndan takip edilen, taklit edilen ve be?enilen bir nitelik ta??rsa, o toplumlar?n faaliyetleri de ya?ama biçimleri de yar?dan fazla o uygarl??a ait tan?ma do?ru gidebilirse, o zaman medeniyete isim verebiliriz.

Bat? medeniyetinin, Çin medeniyetinin yemek ya da k?l?k k?yafet gibi dünyaca bilinen baz? unsurlar? bu kapsamda de?erlendirilebilir” dedi. Çin ve Hindistan gibi do?u medeniyetinin temsilcilerinin günümüzde yükseli? gösterdi?ini belirten ?sen, “Medeniyet, tarihin ba?lang?c?ndan beri bir dönü?üm içinde olmu?tur. Toplumumuzun da yeniden bir medeniyet olu?turabilece?ine inan?yorum” diye konu?tu.

“Zihniyet bölünmesi var”

Türkiye’de cumhuriyetin kurulu?undan sonra yeni bir anlay?? ortaya ç?kt???na i?aret eden ?sen, “Türk ayd?nlar?n?n her birisinin yeni bir reçetesi vard?r. Bu yeni reçeteyle toplumun süratle aya?a kalkaca??n? söylerler. Örne?in Ziya Gökalp Türkçülük, Mehmet Akif Ersoy ise ?slamc?l?k ile bunun hallolaca??n? söyler. ‘Mevcut uygarl?k bizi bu noktaya getirdi, ?imdi t?kand?k, buradan yeni bir ç?k?? yolu bulmak zorunday?z’ dediler. Türk edebiyat?nda 1970’lere kadar yaz?lan romanlar?n neredeyse tamam? Do?u ve Bat? meselesini i?ler. Bütün bu süreç çerçevesinde bunun bir mutabakata do?ru gitti?ini söyleyemem. Siyaseten bölünmü?lük biraz buzda??n?n görünen yüzüdür. Buzda??n?n alt?nda asl?nda zihniyet bölünmesi var” ?eklinde konu?tu.

Toplumsal yap?n?n geçmi?teki travmalardan ar?narak daha klasik Bat?c? bir anlay?? üzerinden in?a edilmek istendi?ini ifade eden ?sen, ?öyle devam etti:

“Anadolu’da bir söz vard?r; ‘Çala çala bir havaya girecek.’ ?u an bir kakofoni var, ama giderek bir havaya do?ru dönü?üyor. 1970’li y?llara kadar konservatuvarlarda Klasik Türk Müzi?i ö?retilmedi. 1960’l? y?llardan sonra ancak Türkiye’de cesur baz? hareketler ortaya ç?kt?. Bu toplumda Itri, Dede Efendi, Mimar Sinan gibi isimlerin de var oldu?u, önce c?l?z, daha sonra sesli olarak dile getirildi.”

“Taklit noktas?nda kalamay?z”

Gelenekçi sanatlar?n toplumsal haf?zan?n yeniden diriltilmesi aç?s?ndan önemli bir i?levi olaca??n? vurgulayan ?sen, “Belediyelerimiz, üniversitelerimiz geleneksel i?ler yap?lan kurslar açmaya ba?lad?lar. Herkes gelene?i müthi? bir biçimde taklit etmeye ba?lad?. ‘Taklitten tahkike (dü?ünme ve ara?t?rma) ermek’ sözü var. ?u anda bulundu?umuz nokta taklittir. Bu noktada kalamay?z.

Bu bizim sorunlar?m?z çözmeye yetmez. Milletlerin ömrüyle insanlar?n ömrü denk de?ildir. Bir insan?n ortalama 80 y?l olan ömrü, milletlerin tarihinde bebeklik dönemi gibidir. Bunun üç-dört kat? ancak insan ömrüne denk gelebilir. O mayalanma dedi?imiz ?ey ancak bu kadar süreçte olu?abilir. Bu yüzden kar??l???n? ancak gelecek nesiller görme imkân?na sahip olacaklar” ?eklinde konu?tu.

Kültürün ve medeniyetin i?letilmesinin de tart???lmas? gerekti?ine dikkat çeken ?sen, “Fa?ist ve Marksist yönetimler, kültürü belli bir program dâhilinde devlet kontrolünde yürütürler. Onlara göre devlet sanat? hem destekler, hem de icra eder. Oysa demokratik ülkelerde tam tersi, tam sivil bir anlay?? vard?r. Üçüncü bir yol olarak bence devlet ortam? haz?rlamal?, deste?i vermeli, ama bizatihi icra faaliyetinde bulunmamal?d?r” ifadelerini kulland?.