Uzmanlardan YKS Uyar?s?! Bunlar? Sak?n Yapmay?n!

YKS’nin ilk oturumu TYT tamamland?. Yar?n ise ikinci oturum AYT ile YDT yap?lacak. Baz? adaylar?n s?nav? iyi geçti, baz?lar? ise o kadar ?ansl? olamad?. S?nav ç?k???nda morali bozuk olan aday?n ailesine de çok i? dü?üyor. Peki aileler, bu süreçte çocuklar?na nas?l davranmal??

Rehberlikçiler taraf?ndan haz?rlanan 10 maddeden olu?an rehberde, ailelere yap?lan uyar?lar aras?nda ‘çocu?unzu ba?kalar?yla k?yaslamay?n’ deniliyor. Yüksekö?retim Kurumlar? S?nav?’na (YKS) bu y?l 2.5 milyon aday giriyor. Y?llara yay?lan zorlu bir sürecin sonunda girecekleri bu s?nav, adaylar aç?s?ndan oldu?u kadar aileleri ve hatta yak?nlar? için de ciddi bir endi?e kayna??. Adaylar için s?nav?n kendisi kadar, sonras?nda ailelerinden görecekleri kar???l?k da bask?ya neden oluyor. Bu dönemde, ailenin sa?layaca?? psikolojik destek çok önemli. S?nav sonras? ilk yakla??m?n, aday?n ba?ar?s?nda ve hayat?n?n ?ekillenmesinde hayli önemli bir yeri var.

Ama ço?u ailenin zihninde ?u sorular var: S?navdan ç?kan çocu?umu nas?l kar??lamal?y?m? Ona nas?l yakla?mal?y?m ve davranmal?y?m? ?stanbul ?ehir Üniversitesi Psikolojik Rehberlik ve Dan??ma Merkezi taraf?ndan bu ve benzeri sorulara cevap olu?turacak 10 maddelik bir rehber haz?rland?. ?stanbul ?ehir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Peyami Çelikcan, rehberde yer alan maddeleri ?öyle aç?klad?:

1- SORGULAMAYIN, ?LG?LEN?N:

"Kaç do?run var? Arkada??n kaç puan ald?? Senden önde olan kaç ki?i var?” sorular? yerine, “S?nav?n nas?l geçti?” “Kendini nas?l hissediyorsun?” “Geçmi? olsun, sonuç ne olursa olsun bu süreci sa?l?kl? bir ?ekilde atlatman bizim için her ?eyden de?erli” deyin.

2- BA?KASIYLA DE??L KEND?S?YLE KAR?ILA?TIRIN:

Anne babalarda çok s?k görülen bir davran?? türü de çocu?unun ba?ar?s?n? yak?n çevredeki di?er çocuklarla kar??la?t?rmak. Çocu?unuzu ba?ka bir çocukla kar??la?t?rmak yerine, çocu?unuzun önceki ba?ar?s? ya da ba?ar?s?zl???, önceki davran?? biçimleriyle ?imdiki durumunu kar??la?t?rmak çok daha olumlu sonuç verecektir.

3- ?MKÂNLARI FARKETT?R?N AMA BORÇLU H?SSETMES?N? SA?LAMAYIN:

Anne baba olarak imkânlar dahilinde yap?lan fedakarl?klar? dillendirmenin olumlu hiçbir katk?s? yok. "Biz hayat?m?z? sana adad?k.” "Her istedi?ini yapt?k.” "Seni okutmak için emekli bile olamad?k.” gibi sözler, ö?rencinin kendini ailesine ve çevresine kar?? borçlu hissetmesini sa?lar. Sahip oldu?u imkânlar? maksimum fark?ndal?k ve verimlilikle kullanmas?n? sa?layacak hat?rlatmalar yapmak, her zaman daha iyidir.

4- GÜVENMEKLE BEKLENT? ?Ç?NE G?RMEY? B?RB?R?NDEN AYIRIN:

Ailenin çocuklar?n? yüreklendirmek için kulland?klar? "Sana güveniyorum” ifadesini ö?renciler genelde "Senden bunu bekliyorum” ?eklinde alg?layabiliyor. Bu da s?kça kullan?l?rsa, olumlu bir etki yaratmamakla birlikte kayg?y? artt?rabiliyor. Bunun yerine "Bu s?nava haz?rlan?rken ne kadar emek harcad???n? ne çabalar gösterdi?ini görüyorum. Hiçbir emek kar??l?ks?z kalmaz” demek daha etkili olacakt?r.

5- ALTERNAT?FL? OLUN:

“S?navda ba?ar?s?z olursa ne olacak?” sorusunu birlikte yan?tlay?n: ‘?yi bir üniversite olmazsa’, alternatifleri önceden belirleyin. Ço?u veli bunun ö?renciyi rahatlatt???n? savunsa da, alternatifsizlik var olan gerginlik ve kayg?y?, a??lmas? güç bir boyuta getirebilir. S?nav? ya?am?n tek ve en önemli dönüm noktas? gibi alg?lamak, bu ?ekilde ifade etmek var olan ola?an kayg?y? daha da artt?r?r.

6- ?ARTLI SEVG? SUNMAYIN:

Birçok ö?renci, üniversiteye girememe durumunda ailesinin sevgisini ve güvenini kaybedece?ini dü?ünüyor. “Ba?ar?l? olursam beni daha çok severler” fikrinde olan birçok ö?renci var. Aile, her ko?ulda çocuklar?n?n yan?nda olaca??n? hissettirmeli. Problemleri çözmeye de?il anlamaya çal???n.

7- ÜSTÜN BEKLENT?LER OLU?TURMAYIN:

Her çocuk, ailesi için dünyan?n en güzeli ve en zekisidir. Ancak her insan?n yeteneklerinin bir s?n?r? ve ölçüsü var. Ö?renciyi s?n?rlar?n?n üzerinde zorlamak, ula?amayaca?? hedefler konusunda ?srarc? olmak gerginli?e, kayg?ya, ba?ar?s?zl??a, güvensizli?e ve mutsuzlu?a neden olur.

8- GENÇL?K DÖNEM?NDE OLDU?UNU UNUTMAYIN:

S?nava haz?rl?k sürecinde ergenlik döneminin en zorlu dönemleri atlat?lm?? olsa da unutmay?n ki çocu?unuz bu dönemi henüz bitirmedi. Ondan tipik yeti?kin davran??lar? sergilemesini beklemeyin.

9- BEKLENT?LER?N?ZDE GERÇEKÇ? OLUN:

Her anne baba kendi çocu?unun daha özel oldu?unu dü?ünür. Oysa her insan?n kuvvetli yönleri oldu?u gibi zay?f yönleri de olabilir. Beklentileriniz ile çocu?unuzun yapabilecekleri birbiriyle uyumlu olursa onun daha az kayg? ya?amas?n? sa?lars?n?z.

10- GEÇM??? BIRAKIP GELECE?E BAKIN:

Çocu?unuz s?nav sonras?nda ba?ar?s?z olursa haz?rl?k süreci veya öncesiyle ilgili onu ele?tirmeyin ve s?k s?k gündeme getirmeyin. Ki?ili?ini zedeleyecek sözler sarf etmeyin. Yeniden s?nava haz?rlanmak istiyor ve ba?ar?l? olaca??na inan?yorsa çocu?unuzu destekleyin. Geçmi? dönemdeki eksiklikleri ve hatalar?n? birlikte tespit ederek neleri de?i?tirebilece?ini konu?un. E?er yeniden haz?rlanmak istemiyorsa hayata at?lmas?n? sa?lay?n.