Corona Tedbirlerini Hafife Alanlara Ceza
Çin'in Wuhan kentinde ortaya ç?kan ve h?zla dünyaya yay?lan Corona virüsüne (koronavirüs) kar?? her geçen gün tedbirler art?yor. Al?nan tedbirleri hafife alanlara Türk Ceza Kanununa göre kasten yaralama veya ki?inin ölümü halinde kasten yaralama sonucu ölüme sebebiyet verme suçundan cezai müeyyide ile kar??la?malar? söz konusu olacak.
16 Mart 2020 - 16:18
Corona virüsünün ilgili aç?klama yapan Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Hukuk Fakültesi Akademisyenleri, Corona virüsüne kar?? al?nan tedbirleri hafife alanlara cezai müeyyide ile kar??la?malar? söz konusu oldu?u belirtildi.
COVID-19 virüsüne kar?? bireysel sorumluluklara dikkat edilmesi gerekti?ini vurgulayan GAÜN Hukuk Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Emine Koban, “Tüm dünyay? etkileyen ve bu nedenle Dünya Sa?l?k Örgütünce dünya çap?nda salg?n olarak kabul edilen COVID-19 virüsü ile mücadelede, ba?ta ülkemizin Sa?l?k Bakanl??? koordinasyonunda bilimsel temelde yürütülen ve devletin tüm birimleri taraf?ndan titizlikle uygulanan koruma amaçl? tedbirlere, tüm bireyler sorumluluklar?n? bilerek ve sorumlu vatanda?l?k örne?i göstererek katk?da bulunmak zorundad?r” dedi.
SOSYAL MEDYA PAYLA?IMLARINA D?KKAT
Sosyal medyada yap?lan payla??mlara dikkat dilmesi gerekti?ini vurgulayan Prof. Dr. Koban aç?klamas?n? ?u ?ekilde sürdürdü: “Sosyal medyada yap?lan tüm payla??mlarda ve ortak i? ve ya?am alanlar?nda bir araya gelindi?inde ya?anan sürecin önemini hafifletici, etkisini azalt?c? söz ve davran??larda bulunulmamal?d?r. Bu söz ve davran??lar?n hukuken suç te?kil edebilecek bir fiil olarak görülebilece?inin fark?nda olunmal?d?r. Zaman zaman toplum içinde, ili?kide bulundu?u ki?ilere yak?n temas ve virüsün yay?l?m?na yol açabilecek fiziksel davran??larda bulunanlar?n Türk Ceza Kanununa göre kasten yaralama veya ki?inin ölümü halinde kasten yaralama sonucu ölüme sebebiyet verme suçundan cezai müeyyide ile kar??la?malar? söz konusudur. Bu nedenle daha önce sa?l???m?z? korumak ad?na bu günlerde azami özenin gösterilmesi ve tüm toplumun sa?l???n?n korunmas? yönünde al?nan tedbirlerin etkisini azalt?c? fiil ve davran??lardan kaç?n?lmas? önem arz etmektedir. ‘Ben coronal?y?m’ diyerek kar??s?ndakine nefesini üflemek, kar??s?ndakinin yüzüne kar?? a?z?n? kapatmadan öksürmek ve bunu bir e?lence veya oyuna dönü?türmek gibi davran??lar?n hukuki kar??l??? bilinmelidir.”
TEDB?RLERE UYMAYANLARA CEZA
Hukuk Fakültesi Dekan Yard?mc?s? ve Ceza Hukuku ABD Ba?kan? Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? ise ?unlar? söyledi: “Bilindi?i üzere Dünya Sa?l?k Örgütü taraf?ndan Covid-19 Virüsü (Yeni Tip Korona Virüsü) nedeniyle pandemi ilan edilmi?tir. Birçok ülkede oldu?u gibi ülkemizde de Covid-19 virüsünün kontrol alt?na al?nmas?, virüsün dünya çap?ndaki olumsuz etkilerinin ve salg?na dönü?mesinin önlenmesi amac?yla seyahat k?s?tlamalar?, e?itime ara verilmesi, toplant?, etkinlik gibi toplu faaliyetlerin yasaklanmas?; bar, gece kulübü, diskotek gibi umuma aç?k istirahat ve e?lence yerlerinin faaliyetlerinin durdurulmas? gibi birtak?m idari tedbirler uygulanmaktad?r.”
Hukukumuzda bu gibi tehlikeli salg?n hastal?k hallerinde idari makamlara, her türlü tedbiri alma yetkisi ve görevi veren çe?itli hükümler bulundu?unu söyleyen Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? ?unlar? söyledi: “Dolay?s?yla devletin pozitif yükümlü?ünün bir gere?i olarak, kamu makamlar? korona virüsün yay?lmamas? için gerekli tedbirleri almaktad?r. Ancak hukuken, salt kamu makamlar? veya kamu görevlilerinin de?il, “herkesin” bu tür salg?n hastal?klarda yay?lmay? önlemek için gereken dikkat ve özeni gösterme, ivedi olarak al?nmas? gerekli bireysel tedbirleri alma ve yetkili makamlarca al?nan tedbirlere de uyma yükümlülü?ü bulunmaktad?r. Korona virüsün yay?lmamas? amac?yla al?nan tedbirler kapsam?nda, Gaziantep genelinde gerçekle?tirilebilecek tüm toplant?, etkinlik vb. faaliyetler 15.03.2020 saat 08.00’dan 03.04.2020 tarihine Gaziantep Valili?i makam?nca yasaklanm??t?r. Ülkemiz genelinde de birçok ilde benzer tedbir kararlar? al?nm??t?r. 2911 say?l? Toplant? ve Gösteri Yürüyü?leri Kanun ve 5442 say?l? ?l ?daresi Kanunu hükümleri uyar?nca, bu tür tedbirlerin uygulanmas?na veya yerine getirilmesine muhalefet edilmesi, güçlük ç?kar?lmas? veya bu tedbirlere ayk?r? davran?lmas?n?n idari para cezas? gerektiren bir kabahat veya somut olay?n ko?ullar?na göre hapis cezas? gerektiren bir suç olarak de?erlendirebilece?i hususunu vurgulamak gerekir. 5235 Say?l? Türk Ceza Kanunu’nun 195. maddesinde, bula??c? hastal?klara ili?kin tedbirlere ayk?r? davranmak suç olarak tan?mlanm??t?r. Söz konusu hükme göre, ‘bula??c? hastal?klara yakalanm?? veya bu hastal?klardan ölmü? bulunan kimselerin bulundu?u yerin karantina alt?na al?nmas?na dair yetkili makamlarca al?nan tedbirlere uymayanlar, iki aydan 1 y?la kadar hapis cezas? ile cezaland?r?lacaklard?r’. Böylece kamu sa?l???n?n korunmas? hedeflenen hükme ayk?r? davran??lardan kaç?nman?n gerekli?i vurgulanm??t?r.”
HAKSIZ F?YAT ARTI?I YAPANLARA CEZA
Bilerek veya uygulanan tedbirlere uymamas? sebebiyle bir ba?ka kimseye korona virüs (Covid- 19) bula?t?rmas? ve bunun sonucunda virüs bula?an ki?inin hastalanmas? veya ölmesi halinde, herhangi bir cezai sorumlulu?un gündeme gelip gelmeyece?ini de?erlendiren Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? aç?klamas?n?n devam?nda ?unlara yer verdi: “Bir kimsenin bir ba?kas?na korona virüs bula?mas?na ‘bilerek ve isteyerek’ neden olmas? halinde gerçekle?ecek neticeye göre 5235 say?l? Türk Ceza Kanunu’nda yer alan kasten yaralama veya kasten öldürme suçlar?ndan cezai sorumlulu?u gündeme gelebilecektir. Yine bir kimsenin uygulanan tedbirler kapsam?nda kendisinden beklenen dikkat ve özen yükümlülü?üne ayk?r? hareket ederek bir ba?kas?na bu virüsün bula?mas?na yol açarak onun sa?l???n?n bozulmas?na veya ölümüne neden olmas? halinde ise, taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlar?ndan cezai sorumlulu?u do?abilecektir.”
Dr. Ö?r. Üyesi Bozda?, “Dünya genelinde yay?lan korona virüs salg?n? nedeni ile makarna, kolonya, tuvalet ka??d?, maske, dezenfektan vb. gibi baz? g?da maddeleri, temizlik ürünleri ve t?bbi malzemelerin fahi? fiyatlarla sat?ld??? gözlemlenmektedir. Bu gibi ürünlerde yap?lan haks?z fiyat art??? ve stokçuluk iddialar?na ili?kin olarak ?ikâyetleri almak üzere Hazine ve Maliye Bakanl??? taraf?ndan VIMER-189 ihbar hatt?nda uzman bir ekip görevlendirilmi?tir. Vatanda?lar?m?z konu ile ilgili ?ikâyetlerini söz konusu hatta iletebilirler. Ayr?ca haks?z fiyat art??? ve stokçuluk yapmak suretiyle vatanda?lar?n ma?duriyetine yol aç?lmas?n?n, etik de?erlerin ihlali yan?nda, Türk Ceza Kanunu ve ilgili özel ceza kanunlar? uyar?nca suç te?kil edebilecektir. Son olarak, Türk Ceza Kanunu 4. maddesinde ‘Ceza kanunlar?n? bilmemek mazeret say?lmaz’ hükmüne yer verilmi? oldu?unu hat?rlatarak, kanunun ba?lay?c?l???n? vurgular?z” diye konu?tu.
COVID-19 virüsüne kar?? bireysel sorumluluklara dikkat edilmesi gerekti?ini vurgulayan GAÜN Hukuk Fakültesi Dekan? Prof. Dr. Emine Koban, “Tüm dünyay? etkileyen ve bu nedenle Dünya Sa?l?k Örgütünce dünya çap?nda salg?n olarak kabul edilen COVID-19 virüsü ile mücadelede, ba?ta ülkemizin Sa?l?k Bakanl??? koordinasyonunda bilimsel temelde yürütülen ve devletin tüm birimleri taraf?ndan titizlikle uygulanan koruma amaçl? tedbirlere, tüm bireyler sorumluluklar?n? bilerek ve sorumlu vatanda?l?k örne?i göstererek katk?da bulunmak zorundad?r” dedi.
SOSYAL MEDYA PAYLA?IMLARINA D?KKAT
Sosyal medyada yap?lan payla??mlara dikkat dilmesi gerekti?ini vurgulayan Prof. Dr. Koban aç?klamas?n? ?u ?ekilde sürdürdü: “Sosyal medyada yap?lan tüm payla??mlarda ve ortak i? ve ya?am alanlar?nda bir araya gelindi?inde ya?anan sürecin önemini hafifletici, etkisini azalt?c? söz ve davran??larda bulunulmamal?d?r. Bu söz ve davran??lar?n hukuken suç te?kil edebilecek bir fiil olarak görülebilece?inin fark?nda olunmal?d?r. Zaman zaman toplum içinde, ili?kide bulundu?u ki?ilere yak?n temas ve virüsün yay?l?m?na yol açabilecek fiziksel davran??larda bulunanlar?n Türk Ceza Kanununa göre kasten yaralama veya ki?inin ölümü halinde kasten yaralama sonucu ölüme sebebiyet verme suçundan cezai müeyyide ile kar??la?malar? söz konusudur. Bu nedenle daha önce sa?l???m?z? korumak ad?na bu günlerde azami özenin gösterilmesi ve tüm toplumun sa?l???n?n korunmas? yönünde al?nan tedbirlerin etkisini azalt?c? fiil ve davran??lardan kaç?n?lmas? önem arz etmektedir. ‘Ben coronal?y?m’ diyerek kar??s?ndakine nefesini üflemek, kar??s?ndakinin yüzüne kar?? a?z?n? kapatmadan öksürmek ve bunu bir e?lence veya oyuna dönü?türmek gibi davran??lar?n hukuki kar??l??? bilinmelidir.”
TEDB?RLERE UYMAYANLARA CEZA
Hukuk Fakültesi Dekan Yard?mc?s? ve Ceza Hukuku ABD Ba?kan? Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? ise ?unlar? söyledi: “Bilindi?i üzere Dünya Sa?l?k Örgütü taraf?ndan Covid-19 Virüsü (Yeni Tip Korona Virüsü) nedeniyle pandemi ilan edilmi?tir. Birçok ülkede oldu?u gibi ülkemizde de Covid-19 virüsünün kontrol alt?na al?nmas?, virüsün dünya çap?ndaki olumsuz etkilerinin ve salg?na dönü?mesinin önlenmesi amac?yla seyahat k?s?tlamalar?, e?itime ara verilmesi, toplant?, etkinlik gibi toplu faaliyetlerin yasaklanmas?; bar, gece kulübü, diskotek gibi umuma aç?k istirahat ve e?lence yerlerinin faaliyetlerinin durdurulmas? gibi birtak?m idari tedbirler uygulanmaktad?r.”
Hukukumuzda bu gibi tehlikeli salg?n hastal?k hallerinde idari makamlara, her türlü tedbiri alma yetkisi ve görevi veren çe?itli hükümler bulundu?unu söyleyen Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? ?unlar? söyledi: “Dolay?s?yla devletin pozitif yükümlü?ünün bir gere?i olarak, kamu makamlar? korona virüsün yay?lmamas? için gerekli tedbirleri almaktad?r. Ancak hukuken, salt kamu makamlar? veya kamu görevlilerinin de?il, “herkesin” bu tür salg?n hastal?klarda yay?lmay? önlemek için gereken dikkat ve özeni gösterme, ivedi olarak al?nmas? gerekli bireysel tedbirleri alma ve yetkili makamlarca al?nan tedbirlere de uyma yükümlülü?ü bulunmaktad?r. Korona virüsün yay?lmamas? amac?yla al?nan tedbirler kapsam?nda, Gaziantep genelinde gerçekle?tirilebilecek tüm toplant?, etkinlik vb. faaliyetler 15.03.2020 saat 08.00’dan 03.04.2020 tarihine Gaziantep Valili?i makam?nca yasaklanm??t?r. Ülkemiz genelinde de birçok ilde benzer tedbir kararlar? al?nm??t?r. 2911 say?l? Toplant? ve Gösteri Yürüyü?leri Kanun ve 5442 say?l? ?l ?daresi Kanunu hükümleri uyar?nca, bu tür tedbirlerin uygulanmas?na veya yerine getirilmesine muhalefet edilmesi, güçlük ç?kar?lmas? veya bu tedbirlere ayk?r? davran?lmas?n?n idari para cezas? gerektiren bir kabahat veya somut olay?n ko?ullar?na göre hapis cezas? gerektiren bir suç olarak de?erlendirebilece?i hususunu vurgulamak gerekir. 5235 Say?l? Türk Ceza Kanunu’nun 195. maddesinde, bula??c? hastal?klara ili?kin tedbirlere ayk?r? davranmak suç olarak tan?mlanm??t?r. Söz konusu hükme göre, ‘bula??c? hastal?klara yakalanm?? veya bu hastal?klardan ölmü? bulunan kimselerin bulundu?u yerin karantina alt?na al?nmas?na dair yetkili makamlarca al?nan tedbirlere uymayanlar, iki aydan 1 y?la kadar hapis cezas? ile cezaland?r?lacaklard?r’. Böylece kamu sa?l???n?n korunmas? hedeflenen hükme ayk?r? davran??lardan kaç?nman?n gerekli?i vurgulanm??t?r.”
HAKSIZ F?YAT ARTI?I YAPANLARA CEZA
Bilerek veya uygulanan tedbirlere uymamas? sebebiyle bir ba?ka kimseye korona virüs (Covid- 19) bula?t?rmas? ve bunun sonucunda virüs bula?an ki?inin hastalanmas? veya ölmesi halinde, herhangi bir cezai sorumlulu?un gündeme gelip gelmeyece?ini de?erlendiren Dr. Ö?retim Üyesi Ahmet Bozda? aç?klamas?n?n devam?nda ?unlara yer verdi: “Bir kimsenin bir ba?kas?na korona virüs bula?mas?na ‘bilerek ve isteyerek’ neden olmas? halinde gerçekle?ecek neticeye göre 5235 say?l? Türk Ceza Kanunu’nda yer alan kasten yaralama veya kasten öldürme suçlar?ndan cezai sorumlulu?u gündeme gelebilecektir. Yine bir kimsenin uygulanan tedbirler kapsam?nda kendisinden beklenen dikkat ve özen yükümlülü?üne ayk?r? hareket ederek bir ba?kas?na bu virüsün bula?mas?na yol açarak onun sa?l???n?n bozulmas?na veya ölümüne neden olmas? halinde ise, taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlar?ndan cezai sorumlulu?u do?abilecektir.”
Dr. Ö?r. Üyesi Bozda?, “Dünya genelinde yay?lan korona virüs salg?n? nedeni ile makarna, kolonya, tuvalet ka??d?, maske, dezenfektan vb. gibi baz? g?da maddeleri, temizlik ürünleri ve t?bbi malzemelerin fahi? fiyatlarla sat?ld??? gözlemlenmektedir. Bu gibi ürünlerde yap?lan haks?z fiyat art??? ve stokçuluk iddialar?na ili?kin olarak ?ikâyetleri almak üzere Hazine ve Maliye Bakanl??? taraf?ndan VIMER-189 ihbar hatt?nda uzman bir ekip görevlendirilmi?tir. Vatanda?lar?m?z konu ile ilgili ?ikâyetlerini söz konusu hatta iletebilirler. Ayr?ca haks?z fiyat art??? ve stokçuluk yapmak suretiyle vatanda?lar?n ma?duriyetine yol aç?lmas?n?n, etik de?erlerin ihlali yan?nda, Türk Ceza Kanunu ve ilgili özel ceza kanunlar? uyar?nca suç te?kil edebilecektir. Son olarak, Türk Ceza Kanunu 4. maddesinde ‘Ceza kanunlar?n? bilmemek mazeret say?lmaz’ hükmüne yer verilmi? oldu?unu hat?rlatarak, kanunun ba?lay?c?l???n? vurgular?z” diye konu?tu.
YORUMLAR